Stok devir hızı nasıl hesaplanır?
Stok devir hızı, satışların maliyetinin ortalama stoğa bölünmesiyle bulunur ve stoğun yılda kaç kez yenilendiğini gösterir. Stokta kalma süresi 365'in devir hızına bölünmesiyle gün olarak hesaplanır. Örneğin yıllık satışların maliyeti 12 milyon TL, ortalama stok 2 milyon TL ise devir hızı 6, stokta kalma süresi yaklaşık 61 gündür.
Hazırlayan: Pan Innovation House, Gaziantep merkezli yazılım şirketi · Son güncelleme:
Stok devir hızı formülü nedir?
Kamu Gözetimi Kurumu'nun bağımsız denetime tabi şirketlerin yıllık sektör verilerinde kullandığı tanım budur. Ortalama stok, dönem başı ve dönem sonu stoğunun ortalamasıdır; KOSGEB'in işletme değerlendirme raporunda da son mali yılın stoğu ile bir önceki yılın stoğunun toplamının yarısı alınır.
Stok devir hızı = satışların maliyeti ÷ ortalama stok
Stokta kalma süresi (gün) = 365 ÷ stok devir hızı
Ortalama stok = (dönem başı stok + dönem sonu stok) ÷ 2
Temsilî örnek. Dönem başı stok 1,8 milyon TL, dönem sonu stok 2,2 milyon TL ise ortalama stok 2 milyon TL'dir. Yıllık satışların maliyeti 12 milyon TL ise devir hızı 12 ÷ 2 = 6, stokta kalma süresi 365 ÷ 6 = 60,8 gündür.
Satışların maliyeti mi, net satışlar mı kullanılmalı?
İki tanım da resmî belgelerde geçer. KGK'nın sektör verilerinde payda satışların maliyetidir. KOSGEB işletme değerlendirme raporunda ise stokların devir süresi 365 ÷ (net satışlar ÷ ortalama stoklar) formülüyle hesaplanır.
Stok maliyet bedeliyle tutulduğu için satışların maliyeti daha doğru karşılaştırma verir; net satışlar kâr payını da içerdiğinden devir hızını olduğundan yüksek gösterir. Önemli olan, kendi rakamınızı kıyasladığınız kaynakla aynı formülü kullanmaktır.
| Kaynak | Formül |
|---|---|
| KGK, yıllık sektör verileri | Stok devir hızı = satışların maliyeti ÷ ortalama stoklar; stokta kalma süresi = 365 ÷ stok devir hızı |
| KOSGEB, işletme değerlendirme raporu | Stokların devir süresi = 365 ÷ (net satışlar ÷ ortalama stoklar) |
Stok devir süresinin kısa olması iyi midir?
KOSGEB'e göre stokların devir süresi, stokların işletmeye girişi ile çıkışı arasındaki gün sayısıdır ve düşük olması olumlu yorumlanır: stoğa bağlı para daha kısa sürede nakde döner. KOSGEB aynı raporda nakde dönüşüm süresini alacakların tahsil süresi ile stok devir süresinin toplamı olarak tanımlar.
Fabrikada sınır şudur: hammadde stoğu üretimi durduracak kadar düşerse devir hızı iyi görünür ama sevkiyat kaçar. Hedef, devir hızını yükseltirken tedarik süresi ve emniyet stoğunu kalem bazında korumaktır.
Nakde dönüşüm süresi = alacakların tahsil süresi + stok devir süresi
Fabrikada stok devir hızı neden kalem bazında izlenmeli?
Şirket toplamı, birbirini götüren kalemleri gizler: yıllardır dönmeyen bir yedek parça ile her hafta yenilenen bir ambalaj malzemesi aynı ortalamaya girer. Hammadde, yarı mamul ve mamul ayrı ayrı; her grupta da kalem bazında hesaplandığında hareketsiz stok ve fazla sipariş görünür.
- Hammadde, yarı mamul ve mamul için devir hızını ayrı hesaplayın.
- Kalemleri değerine göre ABC sınıflarına ayırın; A sınıfını sık izleyin.
- Son 6 ya da 12 ayda hiç hareket görmeyen kalemleri ayrı listeleyin.
- Hammaddede devir süresini tedarik süresiyle karşılaştırın: devir süresi tedarik süresinin çok üstündeyse fazla sipariş verilmektedir.
Stok devir hızı hakkında en çok sorulanlar
Stok devir hızı aylık hesaplanabilir mi?
Evet. Aylık hesapta o ayın satışların maliyeti ile ayın ortalama stoğu kullanılır ve süre 30 gün üzerinden bulunur. Yıllıkla kıyaslamak için sonuç 12 ile çarpılabilir.
Yarı mamul stoğu devir hızına girer mi?
Bilanço toplamındaki stok yarı mamulü de içerir. Fabrikada ayrıca yarı mamulün devir süresine bakmak, hat arasında biriken iş miktarını gösterir.
Stok sayım farkı devir hızını etkiler mi?
Etkiler. Kayıttaki stok fiili stoktan fazlaysa ortalama stok şişer ve devir hızı olduğundan düşük görünür; bu yüzden hesap sayımla doğrulanmış stok üzerinden yapılmalıdır.
Bu hesabın yazılım tarafı
Formülü bilmek yetmez; veri her vardiya aynı biçimde kaydedilmeli. İlgili sayfalar bu kaydın nasıl kurulduğunu anlatır.
ABC analizi nasıl yapılır?
Stok kalemlerini değerine göre sınıflandırıp kontrol sıklığını belirlemek.
Sayfayı açınWMS mi, ERP stok modülü mü?
Stok takibinin hangi noktada ayrı bir depo sistemi gerektirdiği.
Sayfayı açınDiğer sorular
- Stokta ABC analizi nasıl yapılır?
- Stok sayım farkı nasıl kaydedilir ve nasıl azaltılır?
- Birim üretim maliyeti nasıl hesaplanır?
- Fire oranı nasıl hesaplanır?
- Kapasite kullanım oranı nasıl hesaplanır?
- OEE nedir, nasıl hesaplanır?
- Fabrikada üretim planlaması nasıl yapılır?
- Ürün ağacı nedir, malzeme ihtiyacı nasıl hesaplanır?
- Sektöre göre sorular
Hesabı kendi verinizle birlikte yapalım
Ürününüzü, makine sayınızı ve bugün bu hesabı nasıl yaptığınızı iki cümleyle yazın. Mesai saatlerinde en geç bir iş günü içinde dönüyoruz.
- Mevcut ERP'niz sökülmez — Logo, Mikro, Netsis yerinde kalır
- Kaynak kod ve veri sizindir
- Kullanıcı başına lisans ücreti yoktur
Hesabı her ay elle kurmak yerine kayıttan çıkaralım
Akışınızı sizden dinler, hangi verinin nerede kaydedileceğini yazılı çıkarırız. Muhasebe programınız yerinde kalır.