Stokta ABC analizi nasıl yapılır?
ABC analizi, stok kalemlerini yıllık tüketim değerine göre üç sınıfa ayırıp kontrol sıklığını sınıfa göre belirleme yöntemidir. MEB'in stok yönetimi modülündeki örneğe göre kalemlerin yaklaşık yüzde 15'i (A) stok yatırımının yüzde 75'ini, yüzde 30-35'i (B) yaklaşık yüzde 20'sini, yüzde 50-55'i (C) yaklaşık yüzde 5'ini oluşturur. Sıkı kontrol A sınıfına verilir.
Hazırlayan: Pan Innovation House, Gaziantep merkezli yazılım şirketi · Son güncelleme:
A, B ve C sınıfları neyi ifade eder?
Stokta binlerce kalem bulunabilir ve hepsini aynı sıklıkla kontrol etmek hem anlamsız hem de zordur. Kalemler parasal değerine ya da kritikliğine göre sınıflanır; her sınıfın kontrol derecesi farklıdır.
| Sınıf | Kalem sayısındaki payı | Stok değerindeki payı | Kontrol sıklığı |
|---|---|---|---|
| A | Yaklaşık %15 | Yaklaşık %75 | Çok sıkı: günlük ya da haftalık |
| B | %30-35 | Yaklaşık %20 | 15 günde ya da ayda bir |
| C | %50-55 | Yaklaşık %5 | Gerekmeyebilir; yapılırsa 2-3 ayda bir |
ABC analizi adım adım nasıl yapılır?
Temsilî örnek. 1.200 kalemli bir depoda yıllık tüketim değeri toplamı 40 milyon TL'dir. Sıralamada ilk 180 kalem 30 milyon TL'ye (yüzde 75) ulaşır; bunlar A sınıfıdır. Sonraki 400 kalem 8 milyon TL ile B, kalan 620 kalem 2 milyon TL ile C sınıfı olur.
- Her kalemin son 12 aylık tüketim miktarını alın.
- Miktarı birim maliyetle çarparak yıllık tüketim değerini bulun.
- Kalemleri yıllık tüketim değerine göre büyükten küçüğe sıralayın.
- Her kalemin toplam değer içindeki payını ve birikimli payını hesaplayın.
- Birikimli payı yaklaşık yüzde 75'e kadar olan kalemleri A, sonraki yaklaşık yüzde 20'lik dilimi B, kalanı C olarak işaretleyin.
- Değeri düşük ama üretimi durdurabilecek kalemleri (kritik yedek parça, özel ambalaj) sınıfından bağımsız olarak ayrıca işaretleyin.
ABC sınıfı sayım ve satın almada nasıl kullanılır?
Sınıf, sayım planını belirler. Yılda bir kez bütün depoyu saymak yerine A sınıfı sık, B daha seyrek, C en seyrek sayılır; sayım farkı en çok paranın bağlı olduğu kalemlerde erken görünür.
MEB modülüne göre A sınıfı malzeme otomatik satın alma sürecine girmez ve yakın kontrol gerektirir; C sınıfında otomatik satın alma siparişleri sistemce verilebilir. B sınıfının otomatik satın almaya girip girmeyeceği yönetimin kararıdır.
ABC analizinde sık yapılan hatalar nelerdir?
- Yalnız birim fiyata bakmak: ucuz ama çok tüketilen kalem A sınıfı olabilir.
- Sınıflamayı bir kez yapıp bırakmak: tüketim değiştikçe sınıf da değişir; yılda en az bir kez güncellenmelidir.
- Kritik düşük değerli kalemleri C sınıfında unutmak: üretimi durduran parça değeri düşük diye seyrek izlenmemelidir.
- Hammadde ile mamulü aynı listede sınıflamak: ikisinin kontrol nedeni farklıdır.
ABC analizi hakkında en çok sorulanlar
ABC analizindeki yüzdeler kesin midir?
Hayır. MEB modülündeki oranlar örnektir; her işletmede dağılım farklı çıkar. Sınır, birikimli değerin belirgin biçimde yavaşladığı noktadan çizilir.
ABC analizi ile stok devir hızı birlikte nasıl kullanılır?
ABC hangi kalemin önemli olduğunu, devir hızı o kalemin ne kadar süre stokta beklediğini gösterir. A sınıfında devir hızı düşük olan kalem, stoğa en çok paranın bağlandığı yerdir.
ABC sınıfı hangi sıklıkla güncellenmeli?
Ürün gamı ve fiyatlar değiştikçe sınıflar kayar. Yılda bir güncelleme asgari düzeydir; fiyatı hızla değişen hammaddede daha sık yapılması uygundur.
Bu hesabın yazılım tarafı
Formülü bilmek yetmez; veri her vardiya aynı biçimde kaydedilmeli. İlgili sayfalar bu kaydın nasıl kurulduğunu anlatır.
Stok devir hızı nasıl hesaplanır?
Satışların maliyeti ve ortalama stokla devir hızı ve stokta kalma süresi.
Sayfayı açınDiğer sorular
- Stok devir hızı nasıl hesaplanır?
- Stok sayım farkı nasıl kaydedilir ve nasıl azaltılır?
- Birim üretim maliyeti nasıl hesaplanır?
- Fire oranı nasıl hesaplanır?
- Kapasite kullanım oranı nasıl hesaplanır?
- OEE nedir, nasıl hesaplanır?
- Fabrikada üretim planlaması nasıl yapılır?
- Ürün ağacı nedir, malzeme ihtiyacı nasıl hesaplanır?
- Sektöre göre sorular
Hesabı kendi verinizle birlikte yapalım
Ürününüzü, makine sayınızı ve bugün bu hesabı nasıl yaptığınızı iki cümleyle yazın. Mesai saatlerinde en geç bir iş günü içinde dönüyoruz.
- Mevcut ERP'niz sökülmez — Logo, Mikro, Netsis yerinde kalır
- Kaynak kod ve veri sizindir
- Kullanıcı başına lisans ücreti yoktur
Hesabı her ay elle kurmak yerine kayıttan çıkaralım
Akışınızı sizden dinler, hangi verinin nerede kaydedileceğini yazılı çıkarırız. Muhasebe programınız yerinde kalır.