Stok sayım farkı nasıl kaydedilir ve nasıl azaltılır?
Vergi Usul Kanunu'nun 186. maddesine göre envanter çıkarmak, bilanço günündeki mevcutları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin ve müfredatlı biçimde tespit etmektir. Tekdüzen Hesap Planı'nda sayımda çıkan noksan 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları, fazla ise 398 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabında geçici olarak izlenir; nedeni bulununca kesin hesabına aktarılır.
Hazırlayan: Pan Innovation House, Gaziantep merkezli yazılım şirketi · Son güncelleme:
Sayım farkı hangi hesaplarda izlenir?
Her iki hesap da geçicidir: fark nedeni araştırılırken tutulur. Neden bulunduğunda kayıt düzeltilir ya da fark kesin hesabına aktarılır. Kayıt şekli ve vergisel sonucu için mali müşavirinizin görüşü esastır.
| Durum | Hesap | İşleyiş |
|---|---|---|
| Sayımda ya da teslim alırken noksan | 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları | Noksanlık ortaya çıkınca borç; sorumludan tahsil edilince ya da zarar yazılınca alacak kaydedilir |
| Sayımda ya da üniteler arası yollamada fazla | 398 Sayım ve Tesellüm Fazlaları | Fazlalık bu hesapta geçici olarak kaydedilir, nedeni belirlenince kapatılır |
Fire, sayım farkı mıdır?
Hayır. Gelir İdaresi'nin 07.07.2015 tarihli özelgesine göre fire, bir malın imalat süresince veya tüketiciye arzına kadar kendi doğal akışı içinde uğradığı kayıptır ve tüm işletmeler miktar bazında dönem başı stok artı dönem içindeki alışların, satışlar artı dönem sonu stoka eşit olması dengesini tutturmak durumundadır. Fire üretim kaydında yer alırsa sayımda fark olarak görünmez.
Fabrikalarda sayım farkının büyük bölümü bu yüzden üretim kaydından gelir: iş emrinde tüketilen malzeme reçetedeki miktarla düşülür, gerçekte daha fazlası kullanılmışsa fark ay sonunda sayımda çıkar.
Dönem başı stok + dönem içindeki alışlar = satışlar + dönem sonu stok
Sayım farkının yaygın nedenleri nelerdir?
- Üretimde tüketimin reçeteden düşülmesi: gerçek fire ve ayar kaybı kayda girmez.
- Birim karışıklığı: malzemenin kg ile alınıp adet ya da metre ile tüketilmesi.
- Benzer kalemlerin karıştırılması: aynı malzemenin farklı ölçü ya da renk kartlarına çıkışı.
- Geç ya da eksik giriş: irsaliyesi gelmeden kullanılan malzeme, kaydı yapılmamış iade.
- Sayım sırasında devam eden hareket: sayılan raftan aynı anda malzeme çıkışı.
Sayım nasıl yapılırsa fark küçülür?
- Sayım saatinde o adresteki giriş ve çıkışı durdurun ya da sayım anını kayda işleyin.
- Sayımı adres adres yapın; sayan kişi kayıttaki miktarı görmesin.
- Farkı belirli bir eşiği aşan kalemleri ikinci kişiye yeniden saydırın.
- Kalan farkı neden koduyla kapatın: fire kaydı eksik, birim hatası, yanlış kalem, giriş eksik.
- Yılda bir tam sayım yerine ABC sınıfına göre devirli sayım yapın: A sınıfı sık, C sınıfı seyrek.
Stok sayım farkı hakkında en çok sorulanlar
Sayım farkı hangi sıklıkla incelenmeli?
Devirli sayım yapılan işletmede her sayım gününün sonunda. Yıl sonunda toplu bulunan fark, nedenini bulmak için geç kalmış bir farktır.
Barkodlu sayım farkı azaltır mı?
Okuma hatasını ve yanlış kaleme yazmayı azaltır; üretim tüketiminin reçeteden düşülmesinden doğan farkı ise azaltmaz. O fark iş emri bazında gerçek tüketim kaydıyla kapanır.
Envanter yasal olarak ne zaman çıkarılır?
Vergi Usul Kanunu md. 186 envanteri bilanço günündeki mevcutların tespiti olarak tanımlar. İşletme içinde yıl boyunca yapılan devirli sayımlar yönetim içindir ve yıl sonu envanterinin yerine geçip geçmeyeceği mali müşavirle netleştirilir.
Bu hesabın yazılım tarafı
Formülü bilmek yetmez; veri her vardiya aynı biçimde kaydedilmeli. İlgili sayfalar bu kaydın nasıl kurulduğunu anlatır.
Fire oranı nasıl hesaplanır?
Fire ile sayım farkını ayırmak için iş emri bazında kayıt.
Sayfayı açınDiğer sorular
- Stokta ABC analizi nasıl yapılır?
- Stok devir hızı nasıl hesaplanır?
- Birim üretim maliyeti nasıl hesaplanır?
- Fire oranı nasıl hesaplanır?
- Kapasite kullanım oranı nasıl hesaplanır?
- OEE nedir, nasıl hesaplanır?
- Fabrikada üretim planlaması nasıl yapılır?
- Ürün ağacı nedir, malzeme ihtiyacı nasıl hesaplanır?
- Sektöre göre sorular
Hesabı kendi verinizle birlikte yapalım
Ürününüzü, makine sayınızı ve bugün bu hesabı nasıl yaptığınızı iki cümleyle yazın. Mesai saatlerinde en geç bir iş günü içinde dönüyoruz.
- Mevcut ERP'niz sökülmez — Logo, Mikro, Netsis yerinde kalır
- Kaynak kod ve veri sizindir
- Kullanıcı başına lisans ücreti yoktur
Hesabı her ay elle kurmak yerine kayıttan çıkaralım
Akışınızı sizden dinler, hangi verinin nerede kaydedileceğini yazılı çıkarırız. Muhasebe programınız yerinde kalır.