Birim üretim maliyeti nasıl hesaplanır?
Birim üretim maliyeti, bir dönemde üretim için katlanılan direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderleri toplamının o dönemde üretilen sağlam ürün miktarına bölünmesiyle bulunur. TMS 2 Stoklar standardına göre stokların maliyeti; satın alma maliyetlerini, dönüştürme maliyetlerini ve stokların mevcut konum ve duruma getirilmesi için katlanılan diğer maliyetleri içerir.
Hazırlayan: Pan Innovation House, Gaziantep merkezli yazılım şirketi · Son güncelleme:
Üretim maliyeti hangi kalemlerden oluşur?
Tekdüzen Hesap Planı üretim maliyetini üç ana gider hesabında izler. TMS 2'ye göre dönüştürme maliyetleri direkt işçilik gibi üretim birimleriyle doğrudan ilişkili maliyetleri ve ham maddenin mamule dönüştürülmesinde katlanılan sabit ve değişken genel üretim maliyetlerinden sistematik biçimde dağıtılan tutarları içerir (paragraf 12).
| Kalem | Ne girer | Hesap |
|---|---|---|
| Direkt ilk madde ve malzeme | Mamulün bünyesine giren, temel öğesini oluşturan ve doğrudan yüklenebilen maddeler | 710 |
| Direkt işçilik | Doğrudan ürünün üretiminde çalışanların işçilik giderleri | 720 |
| Genel üretim giderleri | Direkt işçilik ve direkt malzeme dışındaki, ancak dağıtım yoluyla ürüne yansıtılabilen üretim giderleri: amortisman, bakım, enerji, endirekt malzeme ve işçilik | 730 |
Birim maliyet formülü nedir?
Paydada sağlam ürün kullanılır. Fire ve hurda payda dışında kaldığı için birim maliyeti yükseltir; bu yüzden fire oranı maliyet hesabının parçasıdır.
Birim maliyet = (direkt malzeme + direkt işçilik + dağıtılan genel üretim gideri) ÷ sağlam ürün miktarı
Temsilî örnek. Bir ayda 410.000 TL malzeme, 120.000 TL direkt işçilik ve 150.000 TL genel üretim gideri ürüne dağıtılmış, 40.000 adet sağlam ürün alınmıştır. Toplam 680.000 TL'dir; birim maliyet 680.000 ÷ 40.000 = 17,00 TL olur. Hurda ve ıskarta adedi paydaya girmez.
Genel üretim giderleri ürünlere nasıl dağıtılır?
TMS 2'ye göre sabit genel üretim maliyetleri, üretim tesislerinin normal kapasitesi esas alınarak dağıtılır. Normal kapasite, planlı bakım kaynaklı kapasite düşüklüğü de dikkate alınarak normal koşullarda birkaç dönem veya sezonda beklenen ortalama üretim miktarıdır. Her birime dağıtılan sabit gider düşük üretim veya atıl kapasite nedeniyle artırılmaz; dağıtılmayan tutar gerçekleştiği dönemde gider yazılır. Değişken genel üretim maliyetleri ise tesislerin gerçek kullanımına göre dağıtılır (paragraf 13).
Sonuç şudur: Siparişin az olduğu ayda ürün maliyeti şişirilmez; boş kalan kapasitenin bedeli o ayın gideri olarak görünür.
Temsilî örnek. Aylık sabit genel üretim gideri 300.000 TL, normal kapasite 100.000 kg'dır; kg başına 3 TL dağıtılır. Ay içinde 60.000 kg üretilirse ürünlere 180.000 TL yüklenir, kalan 120.000 TL atıl kapasite olarak dönemin gideri olur.
Stoktan çıkan malzeme maliyete hangi fiyatla girer?
TMS 2'ye göre belirli bir proje için ayrılmamış stokların maliyeti ilk giren ilk çıkar (FIFO) ya da ağırlıklı ortalama maliyet yöntemiyle belirlenir. Benzer nitelik ve kullanıma sahip stoklar için aynı yöntem kullanılır; niteliği veya kullanımı farklı stoklar için farklı yöntem kullanılabilir (paragraf 25).
Fiyatı hızla değişen hammaddede yöntem seçimi birim maliyeti doğrudan değiştirir. Teklif hesabında kullanılan fiyat ile muhasebedeki maliyet fiyatı farklı olabilir; ikisinin hangi tarihli fiyata dayandığı ayrı ayrı yazılmalıdır.
Yan ürün ve fire birim maliyeti nasıl etkiler?
Aynı süreçten ana ürünle birlikte yan ürün çıkıyorsa ve maliyetler ayrı belirlenemiyorsa, TMS 2'ye göre maliyet ürünler arasında mantıklı ve tutarlı biçimde dağıtılır; önemsiz yan ürünler genellikle net gerçekleşebilir değerleriyle ölçülür ve bu değer ana ürünün maliyetinden düşülür (paragraf 14).
Normalin üstünde gerçekleşen ham madde fire ve kayıpları ise stok maliyetine girmez; gerçekleştiği dönemde gider yazılır (paragraf 16).
Ürün bazında maliyet için hangi kayıtlar gerekir?
- Her ürünün reçetesi: hangi malzemeden ne kadar ve normal fire oranı.
- İş emri bazında gerçek tüketim: depodan çekilen ve iade edilen malzeme.
- İş emri bazında süre: hangi makinede, kaç kişiyle, kaç dakika çalışıldığı.
- Gider yerleri: enerji, bakım ve amortismanın hangi bölüme ait olduğu.
- Sağlam ürün, hurda ve yan ürün miktarı, ayrı ayrı tartılmış ya da sayılmış olarak.
Birim üretim maliyeti hakkında en çok sorulanlar
Reçete maliyeti ile gerçekleşen maliyet neden farklı çıkar?
Reçete, normal fire ve standart süreyle hesaplanır. Gerçekleşen maliyet fiili tüketimi, fiili süreyi ve normalin üstündeki fireyi içerir; fark, nerede kayıp olduğunu gösterir.
Genel üretim giderini hangi anahtarla dağıtmalıyım?
Giderin oluşmasına en çok neden olan ölçüyle: makine saatine bağlı giderler makine saatiyle, işçiliğe bağlı giderler işçilik saatiyle dağıtılır. TMS 2 sabit giderin normal kapasiteye göre dağıtılmasını ister.
Teklif verirken birim maliyete neler eklenir?
Birim üretim maliyeti satış ve genel yönetim giderlerini içermez; TMS 2 bunları stok maliyeti dışında sayar (paragraf 16). Teklif fiyatında bu giderler, finansman maliyeti ve kâr ayrıca hesaplanır.
Bu hesabın yazılım tarafı
Formülü bilmek yetmez; veri her vardiya aynı biçimde kaydedilmeli. İlgili sayfalar bu kaydın nasıl kurulduğunu anlatır.
Üretim maliyeti hesaplama
Reçete, fire ve gerçekleşen tüketimden ürün ve sipariş bazında maliyet.
Sayfayı açınFire oranı nasıl hesaplanır?
Fire formülü, normal ve anormal fire ayrımı, vergi boyutu.
Sayfayı açınKapasite kullanım oranı nasıl hesaplanır?
Atıl kapasitenin maliyete etkisi ve kapasite raporu.
Sayfayı açınERP entegrasyonu
Maliyet katmanının Logo, Mikro, Netsis gibi muhasebe programlarıyla bağlanması.
Sayfayı açınDiğer sorular
- Fire oranı nasıl hesaplanır?
- Kapasite kullanım oranı nasıl hesaplanır?
- OEE nedir, nasıl hesaplanır?
- Stokta ABC analizi nasıl yapılır?
- Stok devir hızı nasıl hesaplanır?
- Stok sayım farkı nasıl kaydedilir ve nasıl azaltılır?
- Fabrikada üretim planlaması nasıl yapılır?
- Ürün ağacı nedir, malzeme ihtiyacı nasıl hesaplanır?
- Sektöre göre sorular
Hesabı kendi verinizle birlikte yapalım
Ürününüzü, makine sayınızı ve bugün bu hesabı nasıl yaptığınızı iki cümleyle yazın. Mesai saatlerinde en geç bir iş günü içinde dönüyoruz.
- Mevcut ERP'niz sökülmez — Logo, Mikro, Netsis yerinde kalır
- Kaynak kod ve veri sizindir
- Kullanıcı başına lisans ücreti yoktur
Hesabı her ay elle kurmak yerine kayıttan çıkaralım
Akışınızı sizden dinler, hangi verinin nerede kaydedileceğini yazılı çıkarırız. Muhasebe programınız yerinde kalır.