Fabrikada üretim planlaması nasıl yapılır?
Üretim planlaması, işletmenin elindeki imkânlar ve iş gücüyle hangi malları, ne miktarda, hangi tesislerde, nasıl ve hangi zaman sürecinde üreteceğinin önceden tasarlanmasıdır. Siparişe göre çalışan fabrikada plan; siparişin analizi, malzeme belirleme ve tedariği, kapasite belirleme ve programlama, üretim ve sevkiyat adımlarından oluşur. MEB'in üretim organizasyonu modülüne göre en önemli ölçüt sevk tarihidir (termin).
Hazırlayan: Pan Innovation House, Gaziantep merkezli yazılım şirketi · Son güncelleme:
Üretim planı hangi düzeylerde yapılır?
Kısa dönemli plan, gerçekleşen siparişleri, kısa dönemli talep tahminlerini ve ana üretim programını girdi olarak kullanır. Planlama dönemi kısaldıkça risk azalır, ayrıntı artar.
| Düzey | Süre | Neye karar verilir |
|---|---|---|
| Uzun dönem | 5-10 yıl ve ötesi | Tesis, teknoloji ve ürün grubu kararları; üst yönetim hazırlar |
| Orta dönem | Ürün grupları bazında | Ana üretim programı: her ürün çeşidinden ne kadar üretileceği |
| Kısa dönem | Gün ve hafta | Departman programları, malzeme tedarik programı, parti sırası, fazla mesai |
Siparişe göre üretim planı adım adım nasıl yapılır?
- Siparişi analiz edin: model, renk, ölçü ya da asorti, miktar ve sevk tarihi.
- Malzemeyi belirleyin: ürün ağacından ihtiyacı çıkarın, stoku kontrol edin, eksik malzemenin tedarik tarihini netleştirin.
- Kapasiteyi belirleyin: siparişin toplam iş yükünü makine ya da hat kapasitesiyle karşılaştırın.
- Programlayın: siparişleri sevk tarihine göre sıralayıp hangi gün hangi hatta başlayacağını yazın.
- Uygulamayı izleyin: gerçekleşen üretimi her gün planla karşılaştırın; sapma termin tehlikesi yaratıyorsa sırayı yeniden kurun.
Kapasite ve iş günü nasıl hesaplanır?
MEB modülü kapasiteyi, işletmenin belirli aralıklarla yapacağı üretimin imalat dakikası olarak gösterilmesi diye tanımlar. Hesap için sipariş adedi, bir ürünün üretim süresi, günlük çalışma süresi ve çalışan sayısı gerekir.
Toplam üretim süresi = sipariş adedi × birim üretim süresi
Günlük toplam çalışma süresi = günlük çalışma süresi × işçi sayısı
Gerekli iş günü = toplam üretim süresi ÷ günlük toplam çalışma süresi
Örnek. MEB modülündeki örnek: 300 adetlik siparişte bir ürün 80 dakika sürüyorsa toplam üretim süresi 24.000 dakikadır. Günde 480 dakika çalışan 10 kişilik bir hatta günlük toplam çalışma süresi 4.800 dakikadır; sipariş 24.000 ÷ 4.800 = 5 iş gününde tamamlanır.
Üretim planı neden tutmaz?
- Birim süreler gerçeği yansıtmaz: ayar, malzeme bekleme ve kısa duruşlar hesaba katılmamıştır.
- Stok kaydı yanlıştır: planda var görünen malzeme rafta yoktur.
- Tedarik tarihi teyit edilmemiştir: malzeme plan başladığında gelmemiştir.
- Acil sipariş sırayı bozar ama bozduğu siparişlerin yeni termini kimseye bildirilmez.
- Plan ile gerçekleşen her gün karşılaştırılmaz; sapma ay sonunda fark edilir.
Üretim planlaması hakkında en çok sorulanlar
Ana üretim programı nedir?
MEB modülüne göre orta dönemli plandan sonra hazırlanan, her bir ürün çeşidinden üretilecek miktarı gösteren programdır. Kısa dönemli departman programları buna dayanır.
Planlamada hangi oran kullanılır: teorik kapasite mi, gerçekleşen mi?
Gerçekleşen. Planlama, makinenin katalog hızıyla değil son haftalarda fiilen gösterdiği hızla ve verimle yapılmalıdır; aksi hâlde her plan geç kalır.
Üretim planlaması Excel ile yapılabilir mi?
Az sipariş ve tek hatta yapılabilir. Sipariş, hat ve malzeme sayısı arttığında ve planı birden çok kişi aynı anda güncellemesi gerektiğinde dosya tek doğru kaynak olmaktan çıkar.
Bu hesabın yazılım tarafı
Formülü bilmek yetmez; veri her vardiya aynı biçimde kaydedilmeli. İlgili sayfalar bu kaydın nasıl kurulduğunu anlatır.
Üretim planlama ve çizelgeleme (APS)
Makine bazında kapasite, ayar süresi ve sipariş sırası.
Sayfayı açınÜrün ağacı nedir, malzeme ihtiyacı nasıl hesaplanır?
Siparişten malzeme ihtiyacına ve satın alma tarihine.
Sayfayı açınKapasite kullanım oranı nasıl hesaplanır?
Tesis kapasitesinin ne kadarının kullanıldığı.
Sayfayı açınDiğer sorular
- Ürün ağacı nedir, malzeme ihtiyacı nasıl hesaplanır?
- Birim üretim maliyeti nasıl hesaplanır?
- Fire oranı nasıl hesaplanır?
- Kapasite kullanım oranı nasıl hesaplanır?
- OEE nedir, nasıl hesaplanır?
- Stokta ABC analizi nasıl yapılır?
- Stok devir hızı nasıl hesaplanır?
- Stok sayım farkı nasıl kaydedilir ve nasıl azaltılır?
- Sektöre göre sorular
Hesabı kendi verinizle birlikte yapalım
Ürününüzü, makine sayınızı ve bugün bu hesabı nasıl yaptığınızı iki cümleyle yazın. Mesai saatlerinde en geç bir iş günü içinde dönüyoruz.
- Mevcut ERP'niz sökülmez — Logo, Mikro, Netsis yerinde kalır
- Kaynak kod ve veri sizindir
- Kullanıcı başına lisans ücreti yoktur
Bu sayfada geçen terimler
Hesabı her ay elle kurmak yerine kayıttan çıkaralım
Akışınızı sizden dinler, hangi verinin nerede kaydedileceğini yazılı çıkarırız. Muhasebe programınız yerinde kalır.