Reçete ve fireyle çalışan üreticiler
Gıda, kimya, plastik, tekstil ve mobilya gibi ürün ağacı ve fire payı olan üretimlerde malzeme maliyeti fiyatın belirleyici kısmıdır; fire payındaki küçük bir sapma kârı doğrudan etkiler.
ÖZEL YAZILIM · ÜRETİM MALİYETİ
Üretim Maliyeti Hesaplama Programı: Reçeteden Gerçek Maliyete
Reçetedeki malzemeyi, gerçekleşen fireyi, işçiliği, makine süresini ve genel üretim giderlerini üretim kaydından toplayıp her ürünün ve her iş emrinin gerçek maliyetini çıkaran, işletmenize özel bir üretim maliyeti hesaplama programı kurarız. Reçeteye göre olması gereken maliyet ile gerçekleşen arasındaki fark, hangi kalemden geldiğiyle birlikte görünür. Üretim maliyeti hesaplama için bu sayfayı hazırlayan Pan Innovation House, Gaziantep merkezli bir yazılım şirketidir; hazır maliyet programı ya da şablon satmaz, işletmeye özel yazılım geliştirir.
Hazırlayan: Pan Innovation House, Gaziantep merkezli yazılım şirketi
Fiyatı mı soracaksınız? Kapsamı kısa bir görüşmede dinler, bütçe çerçevesini ve süreyi yazılı olarak paylaşırız. Tüm yazılım türleri
Pek çok üretim firmasında ürün maliyeti bir Excel dosyasında yaşar: reçetedeki malzeme miktarı, son alış fiyatı, tahmini bir fire payı ve işçilik için bir katsayı. Dosya bir kez kurulur, fiyatlar değiştikçe güncellenmeye çalışılır. Sorun hesap yönteminde değil, girdilerin tahmin olmasındadır. Gerçekte kullanılan malzeme, gerçekleşen fire, makinenin o işte kaç saat çalıştığı ve ekibin kaç saat harcadığı bu dosyaya hiç girmez.
Sonuç, iki maliyetin yan yana yaşamasıdır: fiyat verilirken kullanılan hesaplanan maliyet ve muhasebenin ay sonunda gördüğü gerçek gider. Aradaki fark toplamda görünür ama hangi üründen, hangi iş emrinden ya da hangi kalemden geldiği görünmez. Fire payı reçetede yazandan yüksek seyreden bir ürün, fiyat listesinde kârlı görünmeye devam eder.
Kurduğumuz sistem maliyeti reçeteden başlatır ama orada bırakmaz. Ürün ağacındaki standart miktar ve fire payı başlangıç değeridir; üretim kaydı geldikçe her iş emri için gerçekte çıkan malzeme, oluşan fire, çalışan makine süresi ve işçilik toplanır. Hammadde fiyatları ERP'den okunur; son alış fiyatı mı, stok değerleme yöntemindeki maliyet mi kullanılacağı mali müşavirinizle kararlaştırılır. Genel üretim giderleri sizin belirlediğiniz anahtarla (makine saati, işçilik saati ya da üretim miktarı) dağıtılır. Her ürün için iki rakam görünür: reçeteye göre olması gereken ve gerçekleşen. Fark malzeme, fire, işçilik ve genel üretim gideri kalemlerine ayrılmış olarak listelenir.
Bu sistemin sınırını açıkça yazmak gerekiyor: muhasebenin maliyet kayıtlarının yerine geçmez ve vergi mevzuatını yorumlamaz. Resmî maliyet muhasebesi ve stok değerlemesi mali müşavirinizin ve ERP'nizin işidir; bizim kurduğumuz katman yönetim için ürün ve iş emri bazında maliyet bilgisi üretir ve her rakamın hangi kayıttan geldiği görünür. Üretim kaydı tutulmayan bir fabrikada önce asgari kayıt düzeni kurulur; gerçek maliyet ancak gerçek kayıttan hesaplanabilir.
Kimler için?
Üretim Maliyeti Hesaplama kimler için uygun?
Fiyatı tahmini maliyetle veren firmalar
Fiyat listesi ve teklif, yıllar önce kurulmuş bir Excel hesabına dayanıyor. Hammadde fiyatı ve fire değiştikçe dosya güncellenemiyor; hangi ürünün hâlâ kazandırdığı bilinmiyor.
Siparişe göre üretim yapanlar
Makine-metal, mobilya ve ambalaj gibi her siparişin farklı olduğu işlerde hangi işin kazandırdığı ancak iş emri bazında gerçekleşen maliyetle görülür. Sipariş kapandığında teklif ile gerçekleşen yan yana konur.
ERP'si olan ama maliyeti Excel'de hesaplayanlar
ERP'nin maliyet modülü kurulmamış ya da üretim verisi ERP'ye girmediği için çalışmıyor; maliyet yine ayrı bir dosyada hesaplanıyor. ERP yerinde kalır, eksik olan üretim verisi ve hesap katmanı tamamlanır.
Ne geliştiriyoruz?
Üretim Maliyeti Hesaplama kapsamında neler yapıyoruz
| Yetenek | Ne sağlar |
|---|---|
| Reçete ve ürün ağacı | Mamul, yarı mamul ve hammadde katmanları; birim dönüşümleri (kilo, metre, adet) ve reçete sürümleri tek yerde tutulur. Reçete değiştiğinde eski siparişlerin maliyeti eski sürümle kalır, yeni sürüm yeni iş emirlerinden itibaren çalışır. |
| Fire ve verim takibi | Standart fire payı reçetede, gerçekleşen fire üretim kaydında tutulur; kaynak tartım, sayım ya da operatör girişi olabilir. Fire ürün, makine, vardiya ve hammadde partisi bazında ayrışır; payın üstüne çıkan üretimler ayrıca listelenir. |
| Gerçekleşen malzeme tüketimi | Üretime çıkan malzeme iş emrine bağlanır; çıkış barkodla okutularak ya da depo çıkış kaydından alınır. Reçeteye göre çıkması gereken miktar ile gerçekte çıkan arasındaki fark iş emri kapanırken görünür. |
| İşçilik ve makine süresi | Çalışma süresi PDKS ya da puantaj kaydından, makine süresi üretim takip sistemindeki çevrim ve duruş verisinden alınır. Saat ücreti ve makine saat maliyeti tanımlanır; süre verisi yoksa iş emri başına başlama ve bitiş kaydıyla başlanır. |
| Genel üretim gideri dağıtımı | Fabrika enerjisi, üretim makinelerinin amortismanı, fabrika kirası ve bakım gibi genel üretim giderleri seçilen anahtarla (makine saati, işçilik saati ya da üretim miktarı) ürünlere dağıtılır; yönetim ve satış giderleri bu hesaba girmez. Anahtar değiştirilmeden önce sonucun nasıl değişeceği örnek ürünlerde görülür. |
| Olması gereken ve gerçekleşen maliyet karşılaştırması | Ürün ve iş emri bazında maliyet analizi yapılır: fiyat farkı, miktar farkı, fire farkı ve süre farkı ayrı ayrı görünür. En çok sapan ürünler ve kalemler listelenir; fark, kaynağındaki kayda kadar izlenebilir. |
| Teklife ve fiyat listesine aktarım | Güncel maliyet teklif hazırlama ve fiyat listesi tarafına aktarılabilir; hammadde fiyatı değiştiğinde hangi ürünlerin hedef marjın altına düştüğü görünür. Teklif tarafının ayrıntısını teklif hazırlama programı sayfasında anlatıyoruz. |
Kime uygun, kime değil
Üretim maliyeti için Excel şablonu mu, ERP modülü mü, özel sistem mi?
Her işletmenin özel bir maliyet sistemine ihtiyacı yoktur. İndirilebilir bir Excel şablonu arıyorsanız ya da birkaç ürünün maliyetini arada bir hesaplamanız yetiyorsa bu sayfadaki sistem size fazla gelir; iyi kurulmuş bir tablo çoğu zaman yeterlidir. Aşağıdaki tablo dört yolu ve hangisinin ne zaman yettiğini gösterir.
Dört yol, dört farklı ihtiyaç
Seçimi en çok ürün ve reçete sayısı, fire payının ne kadar oynadığı ve üretim verisinin bugün kayıtta olup olmadığı belirler.
| Yol | Ne zaman yeterli | Nerede zorlanır | Maliyet yapısı |
|---|---|---|---|
| Excel şablonu | Az ürün ve sabit reçete; maliyeti teklif için arada bir hesaplamanız yetiyor. | Girdiler tahmindir; gerçekleşen fire, tüketim ve süre dosyaya girmez. Fiyatlar değiştikçe güncellemek tek kişinin emeğine kalır. | Lisans yok; gizli maliyet güncel olmayan fiyat ve emek. |
| Hazır maliyet ya da ön muhasebe programı | Ürün sayısı az, üretim adımları standart; birkaç kullanıcı yeterli. | Üretim kaydına bağlanmadığında yine tahminle çalışır. Çok seviyeli reçetenin ve genel üretim gideri dağıtımının kapsamda olup olmadığını programın üreticisine sorun. | Lisans ya da abonelik. |
| ERP'nin maliyet modülü | ERP'nizde reçete, üretim ve tüketim kayıtları zaten düzenli giriliyor. | Üretim verisi ERP'ye girmiyorsa modül de tahminle çalışır; ek modül ve uyarlama gerekebilir. Bunu kendi ERP firmanıza sorun. | Mevcut lisansa ek modül ve uyarlama bedeli. |
| İşletmenize özel maliyet katmanı | Reçete ve fire belirleyici, ürün çeşidi çok; iş emri bazında gerçekleşen maliyet görülmek isteniyor ve ERP yerinde kalacak. | Üretim kaydı düzeni kurulmadan gerçek maliyet çıkmaz; ilk dönem eski hesapla paralel yürütülmesi gerekir. | Proje bedeli ve bakım sözleşmesi. |
Süreyi ve maliyeti ne belirler?
Net rakam keşiften sonra yazılı verilir. Teklifi en çok aşağıdaki etkenler belirler.
| Etken | Neden etkiler |
|---|---|
| Ürün ve reçete sayısı | Reçete katmanları, yarı mamuller ve reçete sürümlerinin sayısı. |
| Verinin bugün nerede olduğu | Üretim, fire ve süre kaydı varsa bağlanır; yoksa asgari kayıt düzeni ayrıca kurulur. |
| ERP'nin bağlantı yolu | Satın alma fiyatı ve stok hareketinin hangi yoldan okunacağı. |
| Genel üretim gideri kalemleri | Dağıtım anahtarı sayısı ve kalemlerin ne sıklıkla güncellendiği. |
| Fire ve verim kuralları | Firenin ürün, makine ya da parti bazında hangi kırılımda izleneceği. |
| Paralel dönem | Eski hesapla karşılaştırmanın kaç dönem süreceği. |
İlk görüşmeden önce neleri hazırlayabilirsiniz?
Bunlar hazırsa ilk görüşme somut geçer; eksik olanı keşifte birlikte tamamlarız. İlk 30 dakikalık görüşme ücretsizdir; yerinde saha keşfinin kapsamı ve varsa bedeli bu görüşmede yazılı olarak netleşir.
- Bugünkü maliyet hesap dosyanız; birkaç ürün için örnek yeterli.
- Ürün ağaçlarının (reçetelerin) nerede tutulduğu: ERP, Excel ya da kâğıt.
- Firenin bugün nasıl ölçüldüğü ve nereye yazıldığı.
- Çalışma ve makine süresinin kaynağı: PDKS, üretim takip sistemi ya da operatör formu.
- ERP'nizin adı ve sürümü; satın alma fiyatlarının nereden okunacağı.
- Başarıyı neyle ölçeceğimiz: ör. reçete ile gerçekleşen arasındaki fark, maliyetin güncellenme süresi.
Teknolojiler
Kullandığımız teknolojiler
- Ürün ağacı (BOM) ve reçete sürümleme
- Standart ve gerçekleşen maliyet modeli
- Genel üretim gideri dağıtım anahtarları
- ERP'den satın alma fiyatı okuma
- Üretim takip ve PDKS verisi
- Tartım ve barkod girişi
- .NET
- Node.js
- PostgreSQL
- Excel'den içe ve dışa aktarma
- Yönetim raporları ve pano
Süreç
Keşiften canlıya nasıl ilerliyoruz
- 01
Bugünkü maliyet hesabının çıkarılması
Bugün maliyetin nasıl hesaplandığını, hangi girdinin kayıttan hangisinin tahminden geldiğini birlikte çıkarırız. Bu adımda yazılı olmayan ama uygulanan kurallar ortaya çıkar. İlk 30 dakikalık görüşme ücretsizdir; keşfin kapsamı ve varsa bedeli ön görüşmede yazılı netleşir.
- 02
Reçete ve veri kaynaklarının bağlanması
Ürün ağaçları ERP'den ya da dosyadan toplanır, hammadde fiyatları ERP'den okunur. Üretim miktarı, fire ve süre verisinin nereden geleceği belirlenir; kayıt yoksa asgari kayıt düzeni kurulur.
- 03
Pilot ürün grubunda hesap
Bir ürün grubu seçilir ve bir dönem için olması gereken ile gerçekleşen maliyet hesaplanır, mevcut hesapla yan yana konur. Ayrışan her kalem tek tek incelenir; farkların bir kısmı çoğu zaman eski hesabın varsayımlarından çıkar.
- 04
Gider dağıtım anahtarlarının kararlaştırılması
Hangi genel üretim giderinin hangi anahtarla dağıtılacağı yönetimle ve mali müşavirinizle birlikte yazılır. Anahtarın sonucu nasıl değiştirdiği örnek ürünlerde gösterilir; karar verilmeden yaygınlaştırmaya geçilmez.
- 05
Yaygınlaştırma ve devir
Hesap tüm ürün gruplarına yayılır. Dönem kapatma, reçete ve fiyat güncellemesinin nasıl yapılacağı yazılı bırakılır; bakım kapsamı ve yanıt süreleri sözleşmede tanımlanır.
Sıkça sorulan sorular
Üretim Maliyeti Hesaplama hakkında merak edilenler
Hazır bir maliyet hesaplama programı ya da Excel şablonu satıyor musunuz?
Hayır. Hazır program ya da indirilebilir Excel şablonu satmıyoruz; işletmenize özel, üretim kaydına bağlı bir maliyet sistemi kuruyoruz. Birkaç ürünün maliyetini arada bir hesaplamanız yetiyorsa iyi kurulmuş bir Excel tablosu çoğu zaman yeterlidir; görüşmede bunu açıkça söyleriz.
Üretim maliyeti nasıl hesaplanır?
Üretim maliyeti üç ana kalemden oluşur: direkt ilk madde ve malzeme (reçete miktarı ve normal fire payı, birim fiyatla çarpılır), direkt işçilik (harcanan süre, saat ücretiyle çarpılır) ve genel üretim giderleri (fabrika enerjisi, amortisman ve bakım gibi giderlerin bir dağıtım anahtarıyla ürünlere paylaştırılması). Toplam, sağlam çıkan ürün miktarına bölünerek birim maliyet bulunur; normal sayılan firenin maliyeti bu yolla sağlam ürüne yüklenir. Olağan dışı firenin nasıl kaydedileceğini mali müşaviriniz belirler. Kurduğumuz sistem bu hesabı tahminle değil, gerçekleşen üretim kaydıyla yapar.
Fire maliyeti nasıl hesaplanır?
Fire miktarı, üretime çıkan malzeme ile sağlam ürüne giden malzeme arasındaki farktır; fire maliyeti bu miktarın birim maliyetle çarpılmasıyla bulunur; varsa hurda ya da geri kazanım değeri düşülür. Reçetedeki standart fire payı ile gerçekleşen fire ayrı tutulursa, payın üstündeki kısım ürün, makine ya da parti bazında görünür. Firenin muhasebe kaydının nasıl yapılacağını mali müşaviriniz belirler.
ERP'nin maliyet modülü varken ayrı bir maliyet katmanı gerekir mi?
Modül çalışıyorsa önce onu kullanmanızı öneririz. Çoğu durumda sorun modülde değil, üretimde gerçekleşen tüketim, fire ve süre verisinin ERP'ye girmemesindedir. Bu durumda katman sahadaki veriyi toplar ve ERP'ye desteklenen yolla aktarır ya da ERP maliyetinin yanında ürün ve iş emri bazında yönetim raporu üretir. ERP'niz yerinde kalır.
Ürün maliyeti hesaplamak için hangi veriler gerekir?
Ürün ağaçları (reçeteler), hammadde alış fiyatları, üretim miktarları, gerçekleşen fire, işçilik ve makine süresi ile genel üretim gideri tutarları. Bu verinin bir kısmı genellikle ERP'de, bir kısmı üretim tarafındaki dosyalardadır. Eksik olan veri için asgari bir kayıt düzeni kurulur; örneğin iş emri başına başlama ve bitiş saati ya da fire tartımı.
Teklif hazırlama programından farkı ne?
Teklif tarafı üretimden önceki tahmindir: sipariş alınmadan maliyet ve fiyat hesaplanır. Bu sayfadaki sistem üretimden sonraki gerçeği ölçer: iş emri kapandığında gerçekte ne harcandığını gösterir. İkisi bağlandığında teklif, en son gerçekleşen maliyetle verilir ve teklif ile gerçekleşen arasındaki fark her siparişte görünür.
Muhasebedeki maliyet hesabının yerine geçer mi?
Hayır. Resmî maliyet muhasebesi, stok değerlemesi ve vergi mevzuatının yorumu mali müşavirinizin ve ERP'nizin işidir. Bizim kurduğumuz katman yönetim kararları için ürün ve iş emri bazında maliyet bilgisi üretir. İki hesap arasındaki fark raporlanır ve nedeni kayıt üzerinden açıklanabilir.
Ne kadar sürer, maliyeti ne olur?
Sabit bir rakam vermiyoruz; süre ve bedel kapsamla değişir. En çok etkileyenler ürün ve reçete sayısı, üretim verisinin bugün ne kadarının kayıtta olduğu, ERP'nin bağlantı yolu ve genel gider kalemlerinin sayısıdır. İlk görüşmede bütçe çerçevesini ve süreyi yazılı paylaşırız; kesin teklif keşiften sonra gelir.
Sonunda elimize ne geçer?
Reçete ve ürün ağacı kaydı; gerçekleşen tüketim ve fire takibi; işçilik ve makine süresiyle birlikte ürün ve iş emri bazında olması gereken ve gerçekleşen maliyet; fark raporları; genel üretim gideri dağıtımı ve teklif tarafına aktarım. Bizim yazdığımız kaynak kod ve verileriniz sözleşmede tanımlandığı biçimde size devredilir; üçüncü taraf ve açık kaynak bileşenler kendi lisanslarına tabidir.
Üretim maliyeti hesaplama programı nedir?
Üretim maliyeti hesaplama programı, bir ürünün reçetesindeki malzemeyi, fireyi, işçiliği, makine süresini ve genel üretim giderlerini toplayarak birim maliyetini hesaplayan yazılımdır. Hesap reçeteye göre yapılırsa olması gereken (standart) maliyet, üretim kaydına göre yapılırsa gerçekleşen maliyet çıkar. Pan Innovation House ikisini yan yana gösteren, işletmeye özel bir sistem kurar; hazır program satmaz.
İletişim
Üretim Maliyeti Hesaplama projenizi konuşalım
İhtiyacınızı dinler, özel yazılım mı hazır çözüm mü gerektiğini söyleriz. İlk 30 dakikalık görüşme ücretsizdir; yerinde saha keşfinin kapsamı ve varsa bedeli bu görüşmede yazılı olarak netleşir.
İlgili
İlgili sayfalar ve rehberler
Teklif Hazırlama Programı: maliyetten fiyata Özel ERP Yazılımı Üretim Takip Programı ve MES MRP Programı: ürün ağacından malzeme ihtiyacına Barkod Sistemi: üretime malzeme çıkışı Mobilya üretim yazılımı ve maliyet Makine ve metal işleme: iş emri maliyeti Maliyet Hesabınızı Konuşalım Teslim sonrası: bakım, destek ve kapasite aboneliği
Oto Galeri ve Yetkili Servis Programı (DMS)
Bayinin, galerinin ve yetkili servisin kendi işini yürüttüğü yazılımı kuruyoruz: araç veya ürün stoku, showroom satış süreci, servis randevusu ve iş emri, garanti talebi ile üretici tarafındaki sistemlerle entegrasyon tek yapıda birleşir. Mevcut muhasebe programınız yerinde kalır; bizim yazdığımız kaynak kod sözleşmede tanımlandığı biçimde size devredilir.
Modülü inceleyin →İş Ortağı ve Kanal Yönetimi (PRM)
Satışın bayi, distribütör ve çözüm ortağı üzerinden yürüdüğü firmalar için kanal yazılımı kuruyoruz: iş ortağı kaydı ve seviyelendirme, hedef ve prim hesabı, lead paylaşımı ve çakışma önleme, pazarlama malzemesi ile eğitim ve sertifikasyon takibi tek yerde toplanır.
Modülü inceleyin →Saha Satış Otomasyonu (SFA)
Plasiyer ve saha ekibinin işini telefondan yürüten bir sistem kuruyoruz: rota ve ziyaret planı, mobil sipariş, sahada tahsilat, raf ile rakip fotoğrafı ve hedef takibi tek uygulamada birleşir. Uygulama internet olmadan da çalışır, bağlantı geldiğinde kendi kendine eşitlenir.
Modülü inceleyin →Müşteri Veri Platformu (CDP)
Site, e-ticaret, CRM, çağrı kaydı ve mağaza kasasındaki müşteri verisini tek kimlik altında birleştiririz. Mükerrer kayıtlar eşleşir, segmentler kurala göre üretilir, izin durumu her kayıtta taşınır ve segmentler kanallara kontrollü biçimde aktarılır. Amaç yeni bir rapor değil, kanalların her gün kullanabileceği çalışır bir müşteri görünümüdür.
Modülü inceleyin →Pazarlama Otomasyonu (MAP)
E-posta, SMS ve WhatsApp mesajlarını tek tek gönderilen duyurular olmaktan çıkarıp, müşterinin davranışına göre kendiliğinden çalışan akışlara dönüştürürüz. Terk edilmiş sepet, hoş geldin, yeniden kazanım ve satın alma sonrası akışları kurulur; ilgilenen kişi puanlanır ve satış ekibine devredilir. İzin ve gönderim disiplini akışın içine gömülür.
Modülü inceleyin →Eğitim Yönetimi (LMS)
Eğitim kataloğunu, kime hangi eğitimin zorunlu olduğunu, kimin tamamladığını ve sertifikanın ne zaman geçerliliğini yitireceğini tek yerde toplayan bir eğitim yönetim sistemi (LMS) kurarız. İSG ve kalite eğitimlerinin kaydı denetim istendiğinde saatler içinde değil, tek ekranda çıkar.
Modülü inceleyin →