Muhteşem KasımTüm yazılım fiyatlarımızda Yazılımda %20 indirimKod PAN11.11Teklif isteyinKod PAN11.11 · Kampanya 30 Kasım 2026'ya kadar
Pan Innovation House Pan Innovation House
Soru-cevap · Tarım ve tarımsal işleme

Tarım ve tarımsal işleme soruları: e-Müstahsil Makbuzu, ÇKS, HKS, TARSİM ve lisanslı depo

Üreticiden ürün alan tüccar, kooperatif ve işleyicinin en çok sorduğu belge, kayıt sistemi ve sektör verisi sorularını kaynağıyla yanıtladık: e-Müstahsil Makbuzu zorunluluğu ve SMS doğrulama, ÇKS, HKS, TARSİM, lisanslı depo, fındık ve il payları.

Hazırlayan: Pan Innovation House, Gaziantep merkezli yazılım şirketi · Son güncelleme:

10yanıtlanan soru
14kaynak belge
Kasım 2026son güncelleme

e-Müstahsil Makbuzu kimler için zorunlu, kimler için isteğe bağlı?

509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'ne (IV.5.4) göre e-Müstahsil Makbuzu üç grup için zorunludur: e-Fatura mükellefi olup müstahsil makbuzu düzenlemek zorunda olanlar, 5957 sayılı Kanun kapsamında sebze ve meyve ticareti yapan komisyoncu ve tüccarlar, GİB'in yazılı bildirimle en az 3 ay süre vererek belirlediği mükellefler. Bunların dışındakiler için isteğe bağlıdır.

e-Müstahsil Makbuzu zorunluluğu (509 Sıra No.lu Tebliğ, IV.5.4)
GrupGeçiş tarihi
5957 sayılı Kanun kapsamında sebze ve meyve ticareti yapan komisyoncu ve tüccarlar01.01.2020
e-Fatura mükellefi olup müstahsil makbuzu düzenlemek zorunda olanlar01.07.2020; sonradan e-Fatura'ya geçenler için e-Fatura geçiş süresi
GİB'in yazılı bildirimle belirlediği mükelleflerBildirimden itibaren en az 3 ay sonra

e-Müstahsil Makbuzu yeni bir belge türü değildir; kâğıt müstahsil makbuzuyla aynı hukuki niteliktedir. Makbuz özel entegratör üzerinden ya da GİB portalıyla düzenlenir.

Soru listesine dön

Müstahsil makbuzunu kim düzenler, makbuzda hangi bilgiler zorunludur?

VUK md. 235'e göre makbuzu, gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiden ürün alan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler ve defter tutmak zorunda olan çiftçiler düzenler. Makbuz bedelin ödendiği sırada iki nüsha düzenlenir ve fatura yerine geçer. Alıcı bilgileri, tarih-saat ve numara, satıcı çiftçinin adı, TCKN'si ve ikametgâhı, malın cinsi, miktarı, bedeli, vergi ve diğer kesintiler ile karekod zorunludur.

  • Alıcının bilgileri.
  • Makbuzun tarihi, saati ve numarası.
  • Satıcı çiftçinin adı, TCKN'si ve ikametgâh adresi.
  • Malın cinsi, miktarı ve bedeli.
  • Kesilen vergi ve diğer kesintilerin tutarı.
  • Karekod.

Makbuzdaki miktar kantarın net tartımından, bedel ise firmanın fiyat ve kesinti kuralından gelir. Bu iki hesap makbuzdan önce doğru yapılmazsa makbuz da yanlış çıkar.

Soru listesine dön

e-Müstahsil Makbuzunda SMS doğrulama nasıl işler, son tarih nedir?

GİB'in 22.05.2026 duyurusuna göre e-Müstahsil Makbuzu ıslak imza yerine üreticinin telefonuna gönderilen SMS koduyla düzenlenebilir; bu durumda telefon numarası ve operatör bilgisi makbuzda yer alır. Zorunlu geliştirmeler için ilk tarih 05.11.2026 idi; 28.10.2026 duyurusuyla süre 30.06.2027'ye uzatıldı. Geliştirmeyi tamamlayanlar bu tarihten önce de kullanabilir.

  1. Üreticinin telefon numarasını ve operatör bilgisini müstahsil kartına kaydedin.
  2. Makbuz düzenlenirken üreticinin telefonuna SMS kodu gönderilir.
  3. Üreticinin bildirdiği kod ile telefon ve operatör bilgisi makbuza yazılır.
  4. Entegratörünüzün Teknik Kılavuz V1.1'e göre güncellemeyi tamamladığını kontrol edin.

Dayanak 509 Sıra No.lu Tebliğ'in V.5.5 bölümüne Resmî Gazete'nin 12.11.2024 tarihli 32720 sayısıyla eklenen fıkradır. GİB ayrıca 14.10.2026 duyurusuyla e-Müstahsil Makbuzlarının e-Arşiv Raporu'na yansıtılmasını e-Arşiv Kılavuzu V.1.19 ile düzenledi.

Soru listesine dön

Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kaydı zorunlu mu, destek hakkı doğurur mu?

Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliği'nde ÇKS'ye kayıt için açık bir zorunluluk hükmü yoktur; md. 6 çiftçilerin kayıt için başvurabileceğini söyler. Md. 18'e göre ÇKS kaydı tek başına destek hakkı doğurmaz. Md. 6/5'e göre beyan edilen bilgilerin doğruluğundan çiftçi sorumludur.

Yönetmelik Resmî Gazete'nin 27.05.2014 tarihli 29012 sayısında yayımlandı ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sistemidir. Alıcı tarafında ÇKS kaydı, üreticinin beyan ettiği üretimin dayanağı olarak kullanılabilir; ancak kaydın varlığı tek başına ödeme ya da destek sonucu doğurmaz.

Soru listesine dön

Hal Kayıt Sistemi (HKS) bildirimi kimin işi, ne zaman yapılır?

Hal Kayıt Sistemi Ticaret Bakanlığı'na aittir ve 5957 sayılı Kanun'un 15 ve 16. maddelerine dayanır; 2012'de faaliyete alınmıştır. Bildirim miktarı ve üzerindeki sebze ve meyveyi alan, satan ya da sevk eden bildirimciler, malı sevk etmeden önce sisteme bildirir.

Sebze ve meyve ticaretinde HKS bildirimi ile e-Müstahsil Makbuzu ayrı yükümlülüklerdir: biri malın hareketini, diğeri alımın belgesini kayda geçirir. Aynı alım kaydından her ikisinin verisi hazırlanabilir.

Soru listesine dön

TARSİM nedir, 2024'te ne kadar prim desteği ve hasar ödemesi yapıldı?

TARSİM bir kamu kayıt sistemi değil, devlet prim destekli Tarım Sigortaları Havuzu'dur. Tarım ve Orman Bakanlığı'na göre 2024'te çiftçilere 10,5 milyar TL devlet prim desteği verildi, 12 milyar TL hasar ödemesi yapıldı ve 3,2 milyon poliçe düzenlendi. Poliçe sayısında ilk beş il Tekirdağ, Edirne, Konya, Kırklareli ve Yozgat'tır.

Soru listesine dön

Lisanslı depoya hangi ürünler konabilir, hububat deposunda hangi şartlar aranır?

Ticaret Bakanlığı'na göre 5300 sayılı Kanun kapsamında lisanslı depoya hububat, baklagil, yağlı tohum, pamuk, fındık, zeytin, zeytinyağı, kuru kayısı, Antep fıstığı, süt ürünleri ve kuru üzüm konabilir; teslim edilen ürün için elektronik ürün senedi (ELÜS) düzenlenir. 14.08.2026 tarihli tebliğ değişikliğine göre tahıl grubunda yatay depo kurulamaz (çeltik hariç), hububat, baklagil ve yağlı tohum tesisinde en az 10 çelik silo aranır.

Aynı değişiklik geçici hükümle 35 bin ton kapasite şartı getirir. TÜRİB'in 02.10.2026 tarihli 3. çeyrek duyurusuna göre 291 faal depo, 384 şube, 54 il ve 170 ilçede 15,4 milyon ton kapasite vardır; bu rakam kurumun kendi duyurusudur.

Soru listesine dön

Türkiye 2025'te ne kadar fındık üretti, üretici fiyatı ne oldu?

TEPGE'nin Temmuz 2026 fındık raporuna göre 2025'te fındık üretimi bir önceki yıla göre yüzde 63 düşüşle 441 bin ton oldu; üretim alanı 7,5 milyon dekar, verim dekar başına 59 kg'dır. 2026'nın ilk beş ayında kabuklu fındıkta üretici fiyatı ortalaması 223,05 TL/kg'dır.

Fındık üretiminde ilk beş il (TÜİK 2024 verisi, TEPGE)
İlÜretim (bin ton)
Ordu202
Samsun114
Düzce95
Giresun94
Sakarya82

2024'te sekiz ilin üretimdeki payı yüzde 84'tür. 2025'te Ordu üretim alanında 2,3 milyon dekarla, Samsun üretimde 92 bin tonla ilk sıradadır. Rekolte yıldan yıla sert değiştiği için alım planı ve avans her sezon yeniden kurulur.

Soru listesine dön

Buğday, pamuk ve Antep fıstığı üretimi hangi illerde yoğunlaşıyor?

TEPGE raporlarına göre 2025'te buğday üretiminde ilk üç il Konya (yüzde 8,5), Şanlıurfa (yüzde 8,0) ve Ankara'dır (yüzde 4,7). Pamukta 2025'te Şanlıurfa yüzde 41,7, Diyarbakır yüzde 18,2, Aydın yüzde 11,6, Hatay yüzde 7,3 paya sahiptir. Antep fıstığında 2024'te Şanlıurfa 180, Gaziantep 119, Adıyaman 29, Siirt 27 bin tonla ilk dörttür.

Ürünlere göre üretimde öne çıkan iller (TEPGE)
Ürün ve yılİller
Buğday, 2025 payıKonya %8,5; Şanlıurfa %8,0; Ankara %4,7
Pamuk, 2025 payıŞanlıurfa %41,7; Diyarbakır %18,2; Aydın %11,6; Hatay %7,3
Antep fıstığı, 2024 üretimiŞanlıurfa 180; Gaziantep 119; Adıyaman 29; Siirt 27 bin ton

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 30.12.2025 tarihli bültenine göre 2025 buğday üretimi 17,95 milyon tondur. Alım noktası kurulacak bölge seçilirken ürünün ağırlıklı ili ve hasat takvimi birlikte değerlendirilir.

Soru listesine dön

Karışım partisinde üretici payı ve parti randımanı nasıl hesaplanır?

Karışım partisinde her üreticinin payı, partiye giren kendi net kilosunun partiye giren toplam kiloya bölünmesiyle bulunur. Parti randımanı ise işlemeden çıkan ürünün partiye giren ürüne oranıdır. İki hesap birlikte tutulduğunda bir mamulden geriye gidildiğinde hangi üreticinin ne oranda girdiği ve partinin ne verdiği görünür.

Formüller

Üretici payı (%) = üreticinin net kg ÷ partiye giren toplam kg × 100

Randıman (%) = çıkan ürün kg ÷ giren ürün kg × 100

Temsilî örnek. Bir partiye üç üreticiden 4.000, 3.500 ve 2.500 kg kabuklu fındık girdi; toplam 10.000 kg. İlk üreticinin payı 4.000 ÷ 10.000 × 100 = yüzde 40 olur. Kırma ve ayıklamadan 4.900 kg iç çıktıysa parti randımanı 4.900 ÷ 10.000 × 100 = yüzde 49 olur.

Randıman ölçütü ve kesinti kuralı firmaya göre değişir; aynı ürüne farklı kişilerin farklı kesinti uygulamaması için kuralın yazılı olması gerekir.

Soru listesine dön
Sorunuz burada yok mu?

Tarım ve tarımsal işleme ile ilgili sorunuzu yazın

Hesap, kayıt düzeni ya da yazılım sorunuzu iki cümleyle yazın. Mesai saatlerinde en geç bir iş günü içinde dönüyoruz; sık gelen soruları bu sayfaya da ekliyoruz.

  • Yanıt için ücret alınmaz
  • Mevcut ERP'niz yerinde kalır: Logo, Mikro, Netsis
  • Kaynak kod ve veri sizindir

Telefon ya da e-postadan biri yeterli

Size nasıl ve ne zaman dönelim? (isteğe bağlı)

Yazmak yerine konuşmak isterseniz: +90 543 930 12 72

Devamı

Tarım ve tarımsal işleme için ilgili sayfalar

Sektör yazılımı

Tarım ve Tarımsal İşleme yazılımı

Tarımsal işleme için müstahsil programı: kantar alımı, kesinti kuralları, müstahsil cari ve avans takibi, parti izlenebilirliği. Tesisinizi görelim.

Modüller ve örnek ekranlar
Modül

Özel ERP Yazılımı

Üretim, stok, maliyet ve finansı birleştiren, fabrikanıza özel ERP. Logo, SAP ve diğer muhasebe sistemlerinizle bağlanabilen modüler yapı; keşifle başlarız.

Modül sayfası
Modül

Dijital Ürün Pasaportu Veri Altyapısı

Dijital ürün pasaportu için malzeme içeriği, parti izlenebilirliği, tedarikçi verisi ve onarım bilgisini toplayıp karekodla yayınlayan altyapı. Konuşalım.

Modül sayfası
Modül

Üretim Takip & MES

İş emrinden OEE'ye sahayı anlık gösteren üretim takip programı: PLC ve SCADA köprüsü, saha terminalleri, ERP'ye bağlı MES yazılımı. Pilot hatla başlayalım.

Modül sayfası
Modül

Tedarikçi Uygunluk ve Denetime Hazırlık

Sosyal uygunluk denetimi için BSCI, SMETA gibi alıcı protokollerinin kanıtlarını güncel tutan sistem; bulgu ve düzeltici faaliyet takibi. Konuşalım.

Modül sayfası

Her fabrikanın sorduğu sorular

Bu sektörün öne çıktığı iller

Merkezimiz Gaziantep; Türkiye genelinde hizmet veriyoruz. Başka illerde işin çoğu görüntülü görüşmeyle yürür, gerektiğinde yerinde toplantı planlanır.

Hesabı sistem yapsın

Bu hesapları her vardiya elle yapmak yerine kayıttan çıkaralım

Akışınızı sizden dinler, hangi kaydın nerede tutulacağını yazılı çıkarırız. Muhasebe programınız yerinde kalır.

Pan Innovation House

Bizi arayın

Telefonla

+90 543 930 12 72

Telefonumuz her gün açık.

Telefonunuzdan WhatsApp

Telefonunuzun kamerasıyla okutun; sohbet mesajınız hazır olarak açılır.

Sizi biz mi arayalım? Bilgilerinizi bırakın