Detaylı tanım
TMS 2'nin 13. paragrafına göre normal kapasite, planlanan bakım-onarımdan kaynaklanacak kapasite düşüklüğü de dikkate alınarak, normal koşullarda birkaç dönem ya da sezonda elde edilmesi beklenen ortalama üretim miktarıdır. Her üretim birimine dağıtılan sabit genel üretim maliyeti, düşük üretim miktarı ya da atıl kapasite nedeniyle artırılmaz; dağıtılmayan genel maliyetler gerçekleştiği dönemde gider olarak finansal tablolara yansıtılır. Tekdüzen Hesap Planı'nda üretimle ilgili giderlerden çalışılmayan döneme ve çalışmayan kısımlara ait olanlar 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesabında izlenir.
Atıl kapasite nasıl çalışır?
Bu kuralın pratik sonucu şudur: sipariş düştüğü ay fabrikanın sabit giderleri az sayıda ürüne bölünüp birim maliyeti şişirmez; kullanılmayan kapasitenin bedeli ayrıca görünür. Yönetim için bu ayrım değerlidir, çünkü sorunun ürün maliyetinde değil doluluk oranında olduğunu gösterir.
Atıl kapasiteyi ölçmek için önce normal kapasitenin yazılı tanımı gerekir: hangi makine, kaç vardiya, planlı bakım ne kadar. Ardından kapasite kullanım oranı makine ya da hat bazında izlenir. Ulusal ölçekte imalat sanayii kapasite kullanım oranını TCMB her ay yayımlar.
Formül
Atıl kapasite oranı = 1 − (fiilî üretim ÷ normal kapasite)
Örnekler
- Temsilî örnek: Normal kapasitesi ayda 50.000 adet olan bir hatta ayın sabit genel gideri 200.000 TL'dir ve birim başına 4 TL dağıtılır. Ay içinde 35.000 adet üretilirse ürüne 140.000 TL yüklenir; kalan 60.000 TL (yüzde 30 atıl kapasite) dönem gideri olarak kaydedilir.
Bu konudaki sayfalarımız
İlgili terimler
Kaynaklar
- Kamu Gözetimi Kurumu, TMS 2 Stoklar (paragraf 10, 12, 13, 14, 16, 25)
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği Sıra No: 1, Tekdüzen Hesap Planı, Resmî Gazete 26.12.1992/21447 mükerrer
- TCMB, Herkes İçin Ekonomi: İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı
Hesap örnekleri temsilîdir, belirli bir işletmenin verisi değildir. Vergi ve muhasebe kaydı için mali müşavirinizin görüşü esastır.
Bu kaydı yazılımda tutmak ister misiniz?
Atıl kapasite için gereken kaydı fabrikanızın akışına göre nasıl kuracağımızı kısa bir ön görüşmede konuşabiliriz. İlk 30 dakikalık görüşme ücretsizdir.
Ücretsiz ön görüşme → +90 543 930 12 72