Detaylı tanım
TCMB'nin tanımıyla bir firmanın mevcut fiziki kapasitesiyle üretebileceği en yüksek miktar toplam kapasiteyi, bunun ne kadarının kullanıldığı da kapasite kullanım oranını gösterir. Pay ve payda aynı birimle (ton, metre, adet) ve aynı dönem için yazılır. Oran satış ve yatırım kararının göstergesidir: düşükse siparişi artırmak, yüksekse darboğazı genişletmek gündeme gelir. OEE ise üretim sahasının göstergesidir ve ikisi karıştırılmamalıdır.
Kapasite kullanım oranı nasıl çalışır?
Kapasite kullanımı düşük ama OEE yüksek bir fabrikada sorun sipariştedir; kapasite kullanımı yüksek ama OEE düşük bir fabrikada sorun sahadaki kayıplardadır. TCMB, imalat sanayi kapasite kullanım oranını her ay düzenlediği İktisadi Yönelim Anketi'nden elde eder; anketi imalat sanayinde faaliyet gösteren yaklaşık 2000 firma yöneticisi yanıtlar. Kendi oranınızı genel oranla kıyaslarken aynı alt sektöre bakmak gerekir.
Düşük kapasite kullanımı maliyete de yansır. TMS 2'ye göre sabit genel üretim maliyetleri üretim tesislerinin normal kapasitesine göre ürünlere dağıtılır; her birime düşen sabit gider düşük üretim veya atıl kapasite nedeniyle artırılmaz, dağıtılmayan tutar oluştuğu dönemde gider yazılır. Yani kapasite kullanımı düştüğünde ürün maliyeti değil dönemin gideri artar. Kapasite raporu ise ayrı bir belgedir: TOBB'a göre üretim gücünü gösterir ve onay tarihinden itibaren 2 yıl geçerlidir.
Formül
Kapasite kullanım oranı (%) = fiili üretim ÷ en yüksek üretim kapasitesi × 100
Örnekler
- TCMB'nin örneği: ayda en çok 1.000 metre kumaş üretebilen 5 makineli bir firma 4 makineyle 800 metre ürettiğinde kapasite kullanım oranı yüzde 80'dir.
Bu konudaki sayfalarımız
- Kapasite kullanım oranı nasıl hesaplanır?
- Üretim planlama ve çizelgeleme (APS)
- OEE nedir, nasıl hesaplanır?
İlgili terimler
Kaynaklar
Bu kaydı yazılımda tutmak ister misiniz?
Kapasite kullanım oranı için gereken kaydı fabrikanızın akışına göre nasıl kuracağımızı kısa bir ön görüşmede konuşabiliriz. İlk 30 dakikalık görüşme ücretsizdir.
Ücretsiz ön görüşme → +90 543 930 12 72