Muhteşem KasımTüm yazılım fiyatlarımızda Yazılımda %20 indirimKod PAN11.11Teklif isteyinKod PAN11.11 · Kampanya 30 Kasım 2026'ya kadar
Pan Innovation House Pan Innovation House
Üretim ve MES

Kapasite kullanım oranı nedir?

Kapasite kullanım oranı, bir dönemde fiilen yapılan üretimin mevcut fiziki kapasiteyle yapılabilecek en yüksek üretime oranıdır.

Detaylı tanım

TCMB'nin tanımıyla bir firmanın mevcut fiziki kapasitesiyle üretebileceği en yüksek miktar toplam kapasiteyi, bunun ne kadarının kullanıldığı da kapasite kullanım oranını gösterir. Pay ve payda aynı birimle (ton, metre, adet) ve aynı dönem için yazılır. Oran satış ve yatırım kararının göstergesidir: düşükse siparişi artırmak, yüksekse darboğazı genişletmek gündeme gelir. OEE ise üretim sahasının göstergesidir ve ikisi karıştırılmamalıdır.

Kapasite kullanım oranı nasıl çalışır?

Kapasite kullanımı düşük ama OEE yüksek bir fabrikada sorun sipariştedir; kapasite kullanımı yüksek ama OEE düşük bir fabrikada sorun sahadaki kayıplardadır. TCMB, imalat sanayi kapasite kullanım oranını her ay düzenlediği İktisadi Yönelim Anketi'nden elde eder; anketi imalat sanayinde faaliyet gösteren yaklaşık 2000 firma yöneticisi yanıtlar. Kendi oranınızı genel oranla kıyaslarken aynı alt sektöre bakmak gerekir.

Düşük kapasite kullanımı maliyete de yansır. TMS 2'ye göre sabit genel üretim maliyetleri üretim tesislerinin normal kapasitesine göre ürünlere dağıtılır; her birime düşen sabit gider düşük üretim veya atıl kapasite nedeniyle artırılmaz, dağıtılmayan tutar oluştuğu dönemde gider yazılır. Yani kapasite kullanımı düştüğünde ürün maliyeti değil dönemin gideri artar. Kapasite raporu ise ayrı bir belgedir: TOBB'a göre üretim gücünü gösterir ve onay tarihinden itibaren 2 yıl geçerlidir.

Formül

Kapasite kullanım oranı (%) = fiili üretim ÷ en yüksek üretim kapasitesi × 100

Örnekler

  • TCMB'nin örneği: ayda en çok 1.000 metre kumaş üretebilen 5 makineli bir firma 4 makineyle 800 metre ürettiğinde kapasite kullanım oranı yüzde 80'dir.

Bu konudaki sayfalarımız

İlgili terimler

Kaynaklar

  1. TCMB, Herkes İçin Ekonomi: İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı
  2. Kamu Gözetimi Kurumu, TMS 2 Stoklar (paragraf 10, 12, 13, 14, 16, 25)
  3. TOBB Sanayi Müdürlüğü, Kapasite Raporu
Kategori Üretim ve MES

Bu kaydı yazılımda tutmak ister misiniz?

Kapasite kullanım oranı için gereken kaydı fabrikanızın akışına göre nasıl kuracağımızı kısa bir ön görüşmede konuşabiliriz. İlk 30 dakikalık görüşme ücretsizdir.

Ücretsiz ön görüşme → +90 543 930 12 72
Aynı kategoriden

Üretim ve MES kategorisindeki diğer terimler

JIT (Tam Zamanında Üretim) JIT, önce satıp sonra üretme ilkesiyle gereksiz mamul ve yarı mamul stokunu ortadan kaldırmayı ve sürekli iyileştirmeyi amaçlayan üretim stratejisidir.
Koruyucu bakım Koruyucu bakım, üretim duruşuna ya da yıpranmaya yol açabilecek durumları ortaya çıkarmak için makinelerin periyodik olarak muayene edilmesidir.
Kestirimci bakım Kestirimci bakım, makinelerin çalışma göstergelerini izleyip ölçerek ortaya çıkabilecek arızayı önceden öngörmeye dayanan bakım yaklaşımıdır.
SCADA (Denetleyici Gözetim ve Veri Toplama) SCADA, sahadaki PLC ve sensörlerden veriyi gerçek zamanlı toplayıp tek merkezden izleme ve uzaktan denetim sağlayan sistemdir.
PLC (Programlanabilir Lojik Kontrolör) PLC, sensörlerden aldığı bilgiyi yüklenen programa göre işleyip makineyi çalıştıran çıkışlara aktaran, endüstriyel otomasyonun kontrol cihazıdır.
MES (Üretim Yürütme Sistemi) MES, üretim emrini sahadaki makine, operatör ve vardiya kaydıyla bağlayan, üretimin o an ne durumda olduğunu gösteren yazılım katmanıdır.

Pan Innovation House

Bizi arayın

Telefonla

+90 543 930 12 72

Telefonumuz her gün açık.

Telefonunuzdan WhatsApp

Telefonunuzun kamerasıyla okutun; sohbet mesajınız hazır olarak açılır.

Sizi biz mi arayalım? Bilgilerinizi bırakın