Detaylı tanım
Gelir İdaresi'nin 07.07.2015 tarihli özelgesinde fire, bir malın imalat süresince veya tüketiciye arzına kadar kendi doğal akışı içinde uğradığı kayıp olarak tanımlanır; miktarı dönem sonunda kayden ölçülebilen bir üretim kaybıdır. Buharlaşma, toz, çapak, kesim kaybı ve makinede kalan malzeme bu kapsamdadır. Fire oranı (giren − çıkan) ÷ giren formülüyle hesaplanır; verim (randıman) ise girdinin ürüne dönüşen kısmıdır.
Fire nasıl çalışır?
Fire, ıskarta ve imalat artığı ayrı tartılıp ayrı kaydedilmelidir. Iskarta üretilmiş ama kusurlu olduğu için satılamayan üründür ve hata nedeniyle birlikte kaydedilir. Satılabilen kırpıntı, talaş ya da döküntü ise imalat artığı ya da yan üründür ve ayrı stok kalemi olarak izlenir. Üçü aynı kalemde toplanırsa fire oranı olduğundan yüksek ya da düşük görünür.
Normal fire oranı ürün ağacına yazılır ve malzeme ihtiyacı bu oranla hesaplanır. Gerçekleşen fire iş emri bazında ölçülüp normal oranla karşılaştırıldığında hangi makinede, hangi vardiyada, hangi hammadde partisinde kaybın arttığı görülür.
Formül
Fire oranı (%) = (giren miktar − çıkan miktar) ÷ giren miktar × 100
Verim (%) = çıkan miktar ÷ giren miktar × 100
Hangi terimlerle karıştırılıyor?
| Karıştırılan terim | Aradaki fark |
|---|---|
| Iskarta ve hurda | Iskarta üretilmiş ama kusurlu ürün; fire ise ürüne hiç dönüşmeyen doğal kayıptır. |
| Stok sayım farkı | Sayım farkı kayıt ile fiziksel mevcut arasındaki açıklanmamış farktır; fire üretim kaydına yazıldığında sayımda fark olarak görünmez. |
Örnekler
- Temsilî örnek: Bir iş emrinde 1.000 kg hammadde kullanılıp 940 kg ürün alınırsa fire 60 kg, fire oranı yüzde 6, verim yüzde 94'tür.
Bu konudaki sayfalarımız
İlgili terimler
Kaynak
Hesap örnekleri temsilîdir, belirli bir işletmenin verisi değildir. Vergi ve muhasebe kaydı için mali müşavirinizin görüşü esastır.
Bu kaydı yazılımda tutmak ister misiniz?
Fire için gereken kaydı fabrikanızın akışına göre nasıl kuracağımızı kısa bir ön görüşmede konuşabiliriz. İlk 30 dakikalık görüşme ücretsizdir.
Ücretsiz ön görüşme → +90 543 930 12 72