Muhteşem KasımTüm yazılım fiyatlarımızda Yazılımda %20 indirimKod PAN11.11Teklif isteyinKod PAN11.11 · Kampanya 30 Kasım 2026'ya kadar
Pan Innovation House Pan Innovation House
Soru-cevap · Market ve perakende

Market ve perakende soruları: birim fiyat, yemek kartı, tedarikçi bedelleri, fire ve kampanya hesabı

Market ve perakende zincirlerinde en çok sorulan hesap, mevzuat ve sektör verisi sorularını kaynağıyla yanıtladık: birim fiyat, yemek kartı komisyonu, tarifeli ürün iadesi, tedarikçi bedelleri, ÖKC, fahiş fiyat cezası, reyon firesi, kampanya katkısı ve şube sipariş önerisi.

Hazırlayan: Pan Innovation House, Gaziantep merkezli yazılım şirketi · Son güncelleme:

10yanıtlanan soru
8kaynak belge
Kasım 2026son güncelleme

Raf etiketinde birim fiyat nasıl hesaplanır, ne zaman yazılmaz?

Birim fiyat, ürünün tüm vergiler dahil satış fiyatının net miktara bölünüp kilogram ya da litre gibi tek birime çevrilmesiyle bulunur. Fiyat Etiketi Yönetmeliği md. 5/5'e göre açık satılan malda yalnız birim fiyat yeterlidir; md. 5/6'ya göre birim fiyat satış fiyatıyla aynıysa ayrıca yazılmaz. Md. 9/2'ye göre açık satılan üründe net miktar belirlenirken dara düşülür.

Formül

Birim fiyat = satış fiyatı ÷ net miktar (kg, L)

Temsilî örnek. 5 L ayçiçek yağı 479,90 TL ise birim fiyat 479,90 ÷ 5 = 95,98 TL/L olur. 500 g makarna 26,50 TL ise 26,50 ÷ 0,5 = 53,00 TL/kg. 1 L sütte birim fiyat satış fiyatına eşit olduğu için ayrıca yazılmaz.

Fiyat değiştiğinde satış fiyatı ile birlikte birim fiyat da yeniden hesaplanmalı ve etiketteki başlangıç tarihi güncellenmelidir; aksi hâlde raf etiketi ile kasa arasında fark doğar.

Soru listesine dön

Markette yemek kartı komisyonu en çok yüzde kaç olabilir, ödeme kaç günde yapılır?

Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelik md. 12/A'ya göre yemek kartı şirketinin perakende işletmesinden aldığı komisyon yüzde 6'yı geçemez ve işletmeye ödeme 30 günü aşamaz. Yemek kartıyla yapılan satış, gün sonunda ÖKC, banka POS'u ve e-Arşiv tahsilatından ayrı izlenmelidir.

Komisyon ve ödeme günü sınırı olduğu için yemek kartı tahsilatı alacak olarak takip edilir: hangi gün satıldığı, hangi tarihte ödenmesi gerektiği ve kesilen komisyon kayıtta durursa sınırı aşan uygulama görünür.

Soru listesine dön

Azami fiyatı tarifeyle belirlenen ürünlerde üreticiye ödeme ve iade kuralı nedir?

İlke ve Kurallar Yönetmeliği md. 12/C'ye göre azami fiyatı tarifeyle belirlenen hızlı tüketim mallarında perakendecinin üreticiye ödediği bedel azami fiyatın yüzde 80'inden az olamaz. Bir günde teslim alınan ürünün en fazla yüzde 5'i satılamadığı gerekçesiyle iade edilebilir. Diğer taze ürünlerde satılamadı iadesi md. 4/3-ç'ye göre haksız ticari uygulamadır.

  • Üreticiye ödeme azami fiyatın yüzde 80'inden az olamaz.
  • Satılamadı iadesi günlük teslimin en çok yüzde 5'idir.
  • Tarifeli olmayan ve 30 gün içinde bozulabilen ürünlerde satılamadı iadesi haksız uygulamadır.
  • İade, teslim günüyle eşleşen kayıtla yapılmalıdır.
Soru listesine dön

Market zincirleri tedarikçiden hangi bedelleri alıyor, hangileri haksız sayılır?

Rekabet Kurumu'nun 2023 sektör incelemesine göre perakendeciler raf bedeli, listeleme, insert, enerji, teşhir, yıl sonu iskontosu, kampanya, yeni ürün, veri paylaşım bedeli ve ciro primi alıyor; incelenen 33 perakendeciden 31'i ek bedel ya da en azından ciro primi alıyor. 6585 sayılı Kanun md. 6/2-d'ye göre karşılığında hizmet verilmeyen bedel istemek haksız ticari uygulamadır.

  • Tarım ve gıda ürünlerinde koşullar yazılı ya da elektronik sözleşmede belirlenir (md. 6/2-c).
  • Kampanya maliyetini katılmak istemeyen tedarikçiye yansıtmak haksızdır (md. 6/2-b).
  • Hizmet karşılığı olmayan bedel istenemez (md. 6/2-d).
  • Taze ürünün teslimden sonraki bozulma maliyeti, karşı tarafın kusuru yoksa yansıtılamaz (md. 6/2-f).

Sözleşmede yazılı olmayan destek, insert ve ciro primi tahsilde itiraz doğurur. Her bedelin hangi hizmete karşılık geldiği sözleşmede ve kampanya kaydında eşleşmelidir.

Soru listesine dön

Türkiye'de kaç market var, bölgesel zincirlerin payı ne kadar?

Rekabet Kurumu'nun 2023 raporunda aktarılan Nielsen verisine göre 2021'de 228.062 hızlı tüketim malı perakende mağazası vardı; organize kanal 39.147 mağazayla mağazaların yüzde 17,2'sini ama cironun yüzde 54,2'sini oluşturuyordu. TPF verisine göre 2021 sonunda 465 bölgesel ve yerel zincir 4.378 şube, 2.599.723 m² ve 74.965 çalışanla faaliyet gösteriyordu.

Hızlı tüketim malı perakendesi, 2021 (Rekabet Kurumu raporu)
GöstergeDeğer
Toplam mağaza228.062
Organize kanal mağazası39.147 (%17,2)
Organize kanalın ciro payı%54,2
Bölgesel ve yerel zincir465 zincir, 4.378 şube
Bölgesel zincirlerin alanı ve çalışanı2.599.723 m², 74.965 çalışan

Rapora göre incelenen 22 bölgesel zincirin mağaza sayısı 11 ile 191 arasındadır. Rapor, bölgesel zincirlerin avantajı olarak yerel dinamiklere ilişkin kuvvetli öngörüyü ve esnek yapıyı sayar. Veriler 2021 yılına aittir.

Soru listesine dön

Market zinciri ÖKC kullanma zorunluluğundan çıkabilir mi, yeni şube ÖKC'yi ne zaman almalı?

483 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği md. 6'ya göre satış hasılatı, aktif toplamı ve öz sermaye koşullarından en az ikisini sağlayan, 50'den fazla yeni nesil ÖKC'si olan ve e-Fatura, e-Arşiv ve e-Defter'de bulunan mükellef, bütün perakende satışlarında e-Fatura ya da e-Arşiv düzenlemek üzere GİB'e başvurabilir; uygun görülürse ÖKC kullanma mecburiyetinden çıkar. Yeni şube açan işletme için ÖKC alma süresi 426 Sıra No.lu Tebliğ'dedir.

426 Sıra No.lu Tebliğ'e göre işe yeni başlayan, yeni nesil ÖKC'yi işe başlamadan itibaren 30 gün, kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gün içinde alır. Muafiyet koşullarındaki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla artar; başvurmadan önce güncel tutar GİB'den kontrol edilmelidir. Onaylı yeni nesil ÖKC marka ve modelleri GİB'in onay listesinde ilan edilir.

Soru listesine dön

Perakende Kanunu'na göre fahiş fiyat ve stokçuluğun 2026 cezası nedir?

6585 sayılı Kanun Ek md. 1 fahiş fiyat ve stokçuluğu yasaklar; değerlendirmeyi Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu yapar. Kanunun 2026 ceza tablosuna göre Ek md. 1'in birinci fıkrasına aykırılıkta 180.617 TL'den 1.806.177 TL'ye, ikinci fıkrasına aykırılıkta 1.806.177 TL'den 21.674.130 TL'ye kadar idari para cezası uygulanır.

6585 sayılı Kanun, 2026 idari para cezaları (seçilmiş)
Aykırılık2026 cezası
Ek md. 1/1180.617 - 1.806.177 TL
Ek md. 1/21.806.177 - 21.674.130 TL
Başlangıç ve bitiş tarihi belli olmayan indirim (md. 18/1-ç)90.195 TL; büyük ve zincir mağazada beş katı

Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; tablo Resmî Gazete'nin 20.12.2025 tarihli 33113 sayısında yayımlanan 2026 tutarlarıdır.

Soru listesine dön

Markette reyon firesi nasıl hesaplanır, son tüketim tarihi geçen ürün için ne yapılır?

Reyon firesi, dönemdeki fire tutarının aynı reyonun satışına bölünmesiyle bulunur ve şube ile reyon bazında izlenir. Gıda Etiketleme Yönetmeliği md. 27/1'e göre kolay bozulabilen gıdada son tüketim tarihi kullanılır ve bu tarihi geçen gıda güvenilir olmayan gıda kabul edilir; 5996 sayılı Kanun md. 41/1-d'ye göre böyle bir ürünün satışa sunulması idari para cezası konusudur.

Formül

Reyon fire oranı (%) = fire tutarı ÷ reyon satışı × 100

Temsilî örnek. Bir şubenin meyve-sebze reyonunda haftalık satış 180.000 TL, fire 9.900 TL ise fire oranı 9.900 ÷ 180.000 × 100 = yüzde 5,5 olur.

  1. Fireyi neden koduyla kaydedin: tarihi geçti, bozulma, parçalama, sayım farkı, hasar.
  2. Son tüketim tarihi yaklaşan ürünü gün ufkuna göre listeleyin ve indirime alma kararını zamanında verin.
  3. Tarihi geçen ürünü raftan çekip imha kaydına geçirin.
  4. Fire oranını şube ve reyon bazında karşılaştırıp sipariş miktarını düzeltin.
Soru listesine dön

Market kampanyasının gerçek katkısı nasıl hesaplanır?

Kampanyanın katkısı ek ciroyla değil, kampanya dönemindeki brüt kârdan kampanyasız dönemin brüt kârı düşülüp tedarikçi desteği eklenerek ölçülür. Çoklu alım kampanyasında etkin fiyat düştüğü için satış adedi artsa da kâr eksiye dönebilir; ikame ürünlerdeki satış kaybı ve kampanya sonrası düşüş de hesaba katılmalıdır.

Formül

Net katkı = (kampanya fiyatı − birim maliyet) × kampanya adedi − (normal fiyat − birim maliyet) × baz adet + tedarikçi desteği

Temsilî örnek. 5 L yağ 449,90 TL'den 399,90 TL'ye indi, birim maliyet 372 TL. Satış 980 adetten 2.540 adede çıktı. Brüt kâr 76.342 TL'den 70.866 TL'ye düştü; adet başı 25 TL tedarikçi desteğiyle 63.500 TL eklenince net katkı 70.866 − 76.342 + 63.500 = 58.024 TL olur.

Afişte ve internet ilanında kampanyanın başlangıç ve bitiş tarihi kolayca okunur biçimde yazılmalıdır (İlke ve Kurallar Yönetmeliği md. 7/6). Kampanyadan çıkan ürüne yeni indirim etiketi basılırken önceki fiyat son 10 günün en düşük fiyatıdır.

Soru listesine dön

Market şubesinin sipariş önerisi nasıl hesaplanır?

Şube sipariş önerisi, ürünün günlük satış hızının bir sonraki teslime kadar geçecek gün ile emniyet stoğu gününün toplamıyla çarpılmasından, raftaki ve yoldaki stokun düşülmesiyle bulunur. Taze üründe emniyet stoğu kısa, kuru üründe uzun tutulur; kampanya, hava ve özel gün gibi etkiler şube müdürünün gerekçeli düzeltmesiyle eklenir.

Formül

Sipariş önerisi = günlük satış × (teslim aralığı + emniyet stoğu günü) − mevcut stok − yoldaki stok

Temsilî örnek. Bir şubede domatesin günlük satışı 41,0 kg, teslim aralığı 1 gün, emniyet stoğu 0,5 gün, raftaki stok 18 kg ise öneri 41,0 × 1,5 − 18 = 43,5 kg olur.

Bir şubede fazla stok varken diğerinde raf boşsa, yeni sipariş yerine şubeler arası transfer daha az fire üretir. Emniyet stoğu günleri işletmenin kendi kuralıdır ve ürün grubuna göre ayrı tanımlanır.

Soru listesine dön
Sorunuz burada yok mu?

Market ve perakende ile ilgili sorunuzu yazın

Hesap, kayıt düzeni ya da yazılım sorunuzu iki cümleyle yazın. Mesai saatlerinde en geç bir iş günü içinde dönüyoruz; sık gelen soruları bu sayfaya da ekliyoruz.

  • Yanıt için ücret alınmaz
  • Mevcut ERP'niz yerinde kalır: Logo, Mikro, Netsis
  • Kaynak kod ve veri sizindir

Telefon ya da e-postadan biri yeterli

Size nasıl ve ne zaman dönelim? (isteğe bağlı)

Yazmak yerine konuşmak isterseniz: +90 543 930 12 72

Devamı

Market ve perakende için ilgili sayfalar

Sektör yazılımı

Market ve Perakende Zincirleri yazılımı

Bölgesel market zincirleri için yazılım: şube sipariş önerisi, merkez depo sevki, raf etiketi ve birim fiyat, kampanya etkisi ve fire. Talebe göre demo.

Modüller ve örnek ekranlar
Modül

Talep Tahminleme ve Üretim Planlama Zekâsı

Talep planlama yazılımı: geçmiş siparişten talep tahmini üretir, emniyet stokunu hesaplar, üretim ve satın alma planına bağlar. Verinizle başlayalım.

Modül sayfası
Modül

Depo Yönetimi (WMS)

Depo yönetim sistemi: raf ve gözler adreslenir, mal kabulden sevkiyata her hareket el terminalinde barkodla kayda geçer. Depo takip programını konuşalım.

Modül sayfası
Modül

Fiyatlandırma ve Teklif Optimizasyonu (CPQ)

Teklif hazırlama programı: hammadde, fire, işçilik, navlun ve vade maliyetini ürün bazında toplar, hedef marjla fiyat bandı çıkarır. Görüşelim.

Modül sayfası
Modül

Perakende ve Kasa Yönetimi (RMS / POS)

Perakende satış programı: mağaza kasası, şube stoku, merkezden fiyat ve kampanya, sadakat, vardiya ve kasa mutabakatı tek sistemde. Şubelerinizi konuşalım.

Modül sayfası

Her fabrikanın sorduğu sorular

Hesabı sistem yapsın

Bu hesapları her vardiya elle yapmak yerine kayıttan çıkaralım

Akışınızı sizden dinler, hangi kaydın nerede tutulacağını yazılı çıkarırız. Muhasebe programınız yerinde kalır.

Pan Innovation House

Bizi arayın

Telefonla

+90 543 930 12 72

Telefonumuz her gün açık.

Telefonunuzdan WhatsApp

Telefonunuzun kamerasıyla okutun; sohbet mesajınız hazır olarak açılır.

Sizi biz mi arayalım? Bilgilerinizi bırakın