Detaylı tanım
Schema.org, Google + Microsoft + Yahoo + Yandex tarafından geliştirilen ortak vocabulary. JSON-LD formatında <script type="application/ld+json"> içine yazılır. Yaygın tipleri: Organization, LocalBusiness, Product, Article, FAQPage, BreadcrumbList, Service, Review, Recipe, Event. Schema markup eklenen sayfalar Google'da yıldız, fiyat, FAQ accordion gibi rich snippet'lerle görünür. AI motorları için de structured data parse-friendly.
Schema.org / Structured Data nasıl çalışır?
Yapılandırılmış veri, sayfadaki bilgiyi varlık ve özelliklerden oluşan bir grafiğe çevirir. JSON-LD blokunda @context ile sözlük, @type ile varlık türü, @id ile o varlığın kalıcı kimliği tanımlanır. Bir sayfada birden çok varlık varsa bunlar @graph içinde toplanır ve @id referanslarıyla birbirine bağlanır; örneğin hizmet sayfasındaki Service düğümü, provider alanıyla site genelinde tek olan Organization düğümünü işaret eder. Kimlik olarak rastgele bir metin değil kalıcı bir adres kullanılır; böylece aynı varlık farklı sayfalardan aynı referansla çağrılır ve bilgi tek yerde güncellendiğinde grafiğin tamamı tutarlı kalır. sameAs alanına resmi profil adreslerini yazmak da arama motorunun markayı benzer isimli kurumlardan ayırmasını kolaylaştırır.
Her şema tipinin arama motoru tarafında zorunlu ve önerilen alanları vardır; zorunlu alan eksikse zengin sonuç uygunluğu oluşmaz. Doğrulama iki ayrı araçla yapılır: söz dizimi ve tip hataları için Schema Markup Validator, arama sonucu uygunluğu için Google'ın Zengin Sonuç Testi. Uygunluk kazanmak, sonucun mutlaka o biçimde gösterileceği anlamına gelmez; motor gösterim biçimine kendi karar verir. Kritik kural, işaretlenen verinin sayfada kullanıcıya da görünmesidir. Uygulamada şema elle yazılmaz; şablon düzeyinde ürün, fiyat, stok, adres ve yazar alanlarından üretilir. Arama motorunun geliştirici dokümantasyonu her tip için gereksinimleri ayrı listeler; kaynak olarak sözlüğün kendisi değil, hedeflenen motorun güncel listesi alınmalıdır.
Yapılandırılmış veri, üretken arama sistemlerinin sayfayı ayrıştırmasını da kolaylaştırır: fiyat, adres, çalışma saati ve yazar bilgisi metnin içinden tahmin edilmek yerine alan adıyla okunur. Bunun karşılığı bakım yüküdür. Stokta olmayan ürüne stokta işaretlemesi, sayfada görünmeyen puana Review işaretlemesi ya da silinmiş sayfaya işaret eden BreadcrumbList düğümü, uygunluğun geri alınmasına yol açabilir. Bu yüzden şema, yayın anında bir kez kontrol edilip unutulan bir iş değil, Search Console'un geliştirmeler raporlarından düzenli izlenen bir sistemdir. Çok dilli sitelerde ayrıca her dil sürümünün kendi şemasını taşıması, inLanguage alanının doldurulması ve fiyatların o pazarın para birimiyle yazılması beklenir.
Hangi terimlerle karıştırılıyor?
| Karıştırılan terim | Aradaki fark |
|---|---|
| Meta etiketler (title, description) | Meta etiketler sonuçta görünen metni etkiler; şema ise sonucun biçimini ve makinenin okuduğu alanları tanımlar. Biri kullanıcıya yazılan cümledir, diğeri sayfanın veri modelidir. |
| Open Graph | Open Graph sosyal ağ paylaşım önizlemesi içindir; başlık, görsel ve açıklamayı orada belirler. Schema.org arama motorlarına ve yanıt üreten sistemlere yöneliktir. İkisi birbirinin yerine geçmez. |
| Microdata / RDFa | Aynı sözlüğün HTML etiketlerinin içine gömülen yazım biçimleridir. JSON-LD içerikten ayrı tek blokta durur; şablonla üretmesi ve bakımı daha kolaydır, Google da bu biçimi önerir. |
| Site haritası (sitemap.xml) | Site haritası hangi adreslerin var olduğunu bildirir, keşfi hızlandırır. Şema ise adresin içindeki bilginin ne anlama geldiğini söyler. Biri keşif katmanı, diğeri anlam katmanıdır. |
Sık yapılan hatalar
Sayfada görünmeyen veriyi işaretlemek
Kullanıcıya gösterilmeyen puan, fiyat veya soru-cevap içeriğini yapılandırılmış veride tanımlamak, arama motorlarının yayımladığı yapılandırılmış veri politikalarına aykırıdır ve elle uygulanan işleme yol açabilir. İşaretleme sayfanın makine okunur kopyası olmalıdır; sayfada bulunmayan bilgi şemaya da yazılmamalıdır.
Şemayı sıralama faktörü sanmak
Yapılandırılmış veri doğrudan bir sıralama sinyali olarak tanımlanmadı; etkisi sonucun görünüm biçimini değiştirmek ve tıklama oranını etkilemektir. Hiç sıralamayan bir sayfaya şema eklemek onu üst sıraya taşımaz; önce içerik uyumu ve indeksleme çözülmelidir. Şema, zaten görünen sayfanın kapladığı alanı artırır.
Zorunlu alanları eksik bırakıp doğrulamamak
Product için fiyat ve para birimi, LocalBusiness için adres gibi alanlar eksikken blok geçerli görünse bile zengin sonuç uygunluğu oluşmaz. Yayına almadan önce hem söz dizimi doğrulayıcısından hem zengin sonuç testinden geçirmek, fark edilmesi zor olan bu sessiz kaybı önler.
Her sayfaya kopuk kurum blokları koymak
Aynı kurum bilgisi her sayfaya farklı yazımlarla kopyalandığında tek bir kimlik oluşmaz, çelişkili adres ve isim varyantları birikir. Kurum düğümünü sabit bir @id ile tanımlayıp diğer şemalardan referansla bağlamak hem tekrarı hem tutarsızlık riskini ortadan kaldırır.
Schema.org / Structured Data ne zaman kritik hâle gelir?
Şema, arama sonucunda rakiplerle benzer başlıklarla yan yana görünen sayfalarda ve fiyat, stok, puan gibi bilginin karar anında etkili olduğu ürün ile yerel hizmet sayfalarında öne çıkar. Çok şubeli veya çok hizmetli işletmelerde neredeyse zorunludur: hangi şubenin hangi adreste ve hangi saatlerde hizmet verdiği, düz metinden değil işaretlemeden okunur. Yapay zekâ yanıtlarında kaynak olarak anılmayı hedefleyen kurumsal siteler için de temel şarttır.
Örnekler
- FAQPage schema eklenirse Google arama sonuçlarında accordion görünür.
- Product schema ile fiyat + stok + yıldız ortalaması arama sonucunda görünür.