Muhteşem KasımTüm yazılım fiyatlarımızda Yazılımda %20 indirimKod PAN11.11Teklif isteyinKod PAN11.11 · Kampanya 30 Kasım 2026'ya kadar
Pan Innovation House Pan Innovation House
Soru-cevap · Dökümhane

Dökümhane soruları: döküm verimi, ocak enerjisi, karbon eşdeğeri ve standartlar

Kum kalıpta parça döken dökümhanede kum hazırlamadan sevkiyata en çok sorulan hesap, sınır değer ve standart sorularını kaynağıyla yanıtladık: döküm verimi, kupol ve indüksiyon ocağında enerji, AB BAT sonuçları, karbon eşdeğeri, EN 1561 ve sektör verisi.

Hazırlayan: Pan Innovation House, Gaziantep merkezli yazılım şirketi · Son güncelleme:

9yanıtlanan soru
10kaynak belge
Kasım 2026son güncelleme

Dökümhanede kum hazırlamadan sevkiyata hangi kayıtlar tutulur?

Dökümhanede kayıt zinciri modelle başlar, sertifikayla biter: kum numunesi, maça partisi, kalıp numarası, şarj ve numune analizi, döküm numarası, temizleme ve ısıl işlem, muayene ve fire nedeni aynı parçaya bağlanır. Zincir kurulunca müşteri şikâyetinde parçadan geriye doğru döküme, kalıba ve kum numunesine inilebilir.

Kum kalıp dökümhanesinde tipik kayıt akışı (işletmeye göre değişir)
AdımTutulan kayıt
Teklif ve modelMüşteri çizimi, yıllık adet, model ve maça kutusu, mülkiyet
Kum hazırlamaNem, sıkıştırılabilirlik, yaş basma dayanımı, geçirgenlik, aktif kil
Maça ve kalıplamaMaça partisi, bağlayıcı, kalıp numarası, model
ErgitmeŞarj reçetesi ve tartımı, numune analizi, düzeltme, sıcaklık
Sferoda işlemMagnezyum işlemi ve aşılama zamanı, döküme kadar geçen süre
Döküm ve soğumaDöküm numarası, kalıp numarası, pota sıcaklığı, soğuma süresi
Temizleme ve ısıl işlemYolluk kesme ve taşlama süresi, fırın partisi, sıcaklık ve süre
MuayeneGörsel, ölçü, sertlik, çekme çubuğu, nodülarite, fire nedeni
SevkiyatAnaliz ve mekanik özellik sertifikası, irsaliye
Soru listesine dön

Dökümhanede malzeme verimi nasıl hesaplanır, AB gösterge aralığı nedir?

AB'nin 2024/2974 sayılı BAT kararındaki operasyonel malzeme verimi, sağlam parça ağırlığının ergitilen sıvı metal ağırlığına oranıdır. Yıllık ortalama gösterge aralığı dökme demir dökümhanesinde yüzde 50-97, çelik dökümhanesinde yüzde 50-100, demir dışı dökümhanede yüzde 50-98'dir. Verimi düşüren yolluk, besleyici ve hatalı parça ergitmeye geri döner, ama metal, enerji ve işçilik yeniden harcanır.

Formül

Malzeme verimi (%) = sağlam parça ağırlığı ÷ ergitilen sıvı metal ağırlığı × 100

Temsilî örnek. Bir ayda 400 ton sıvı metal ergitilmiş, 272 ton sağlam parça sevk edilmişse verim 272 ÷ 400 × 100 = yüzde 68 olur. Kalan 128 ton yolluk, besleyici, hatalı parça ve kayıptır; dönüş malı olarak şarja girer.

Aynı karar, döküm, doldurma ve katılaşmanın bilgisayar simülasyonunu verimi artıran teknikler arasında sayar. Gösterge aralıkları AB referansıdır; Türkiye'de bağlayıcı değildir.

Soru listesine dön

Kupol, indüksiyon ve döner ocakta ton sıvı metal başına kaç kWh harcanır?

AB'nin 2024/2974 sayılı BAT kararı, dökme demir dökümhanesinde sıvı metal başına yıllık ortalama enerjiyi indüksiyon ocağında 600-1.200 kWh/t, soğuk üflemeli kupolda 900-1.750, sıcak üflemeli kupolda 900-1.500, döner ocakta 800-950 kWh/t olarak verir. Çelik dökümhanesinde ocak için aralık 600-1.200, alüminyumda 600-2.000 kWh/t'dir.

Sıvı metal başına enerji gösterge aralıkları (AB BAT, yıllık ortalama)
DökümhaneOcakkWh/t sıvı metal
Dökme demirİndüksiyon ocağı600-1.200
Dökme demirSoğuk üflemeli kupol900-1.750
Dökme demirSıcak üflemeli kupol900-1.500
Dökme demirDöner ocak800-950
ÇelikErgitme ocağı600-1.200
AlüminyumErgitme600-2.000

Aralıklar Avrupa Birliği referansıdır, Türkiye'de bağlayıcılığı yoktur; AB'ye ihracat yapan dökümhane için kıyas olarak kullanılır. Kendi değerinizi bulmak için ocak sayacının tüketimini aynı dönemde ergitilen sıvı metal tonajına bölmeniz gerekir.

Soru listesine dön

AB dökümhane BAT kararı hangi dökümhaneleri kapsar, toz sınırı nedir?

Uygulama Kararı (AB) 2024/2974, günlük kapasitesi 20 tonu aşan demirli metal dökümhanelerini ve kurşun hariç günlük ergitme kapasitesi 20 tonu aşan demir dışı dökümhaneleri kapsar. Kum yeniden kullanımı, maça yapımı ve temizlemede kanalize toz emisyonu için BAT-AEL 1-5 mg/Nm3'tür.

  • Toz için BAT-AEL: kum yeniden kullanımı, maça yapımı ve temizlemede 1-5 mg/Nm3.
  • Maça yapımında amin, benzen, formaldehit, fenol ve TVOC için ayrı BAT-AEL tabloları vardır.
  • Enerji ve malzeme verimi için gösterge aralıkları (BAT-AEPL) verilir.
  • Düşük emisyonlu bağlayıcı, kum yeniden kullanımı ve kum geri kazanımı teknikler arasında sayılır.

Karar Avrupa Birliği'ndeki tesisleri bağlar; Türkiye'de doğrudan bağlayıcılığı yoktur. AB'li müşterisi çevre performansı soran dökümhane için kıyas olarak okunur.

Soru listesine dön

Dökme demirde karbon eşdeğeri nasıl hesaplanır?

Dökme demirde karbon eşdeğeri, silisyum ve fosforun etkisini karbona çevirerek CE = C + (Si + P) ÷ 3 formülüyle hesaplanır. Spektrometre numunesinin karbon, silisyum ve fosfor değeri formüle girer; sonuç, işletmenin malzeme sınıfı için belirlediği hedef bantla karşılaştırılır ve gerekirse karbon ya da ferrosilisyum düzeltmesi yapılır.

Formül

CE = C + (Si + P) ÷ 3

Temsilî örnek. Numunede C yüzde 3,55, Si yüzde 2,40, P yüzde 0,05 ise CE = 3,55 + (2,40 + 0,05) ÷ 3 = 3,55 + 0,82 = 4,37 olur.

Hedef bant malzeme sınıfına, et kalınlığına ve müşteri şartına göre metalurji kadrosu tarafından belirlenir; formül tek başına karar vermez. Ocak başında elle yapılan hesap, numune ile düzeltme arasındaki süreyi uzatır.

Soru listesine dön

Türkiye'de döküm üretimi ne kadar, dökümhaneler hangi illerde yoğun?

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır'ın 19.10.2026 açıklamasına göre Türkiye önceki yıl yaklaşık 2,3 milyon ton döküm üretti; ciro 8 milyar euroya yakın, ihracat 6 milyar euronun üzerinde, üretimde Avrupa'da ikinci, dünyada yedinci sıradadır. TÜDÖKSAD'a göre büyük ve orta ölçekli dökümhaneler İstanbul, Kocaeli, Bursa, Eskişehir, Bilecik, İzmir, Ankara ve Samsun'da yoğunlaşır.

Aynı dernek sayfası küçük ve mikro ölçekli dökümhanelerin İstanbul, Bursa, Eskişehir, Ankara, Konya ve Gaziantep başta olmak üzere bütün illere dağıldığını yazar. İl bazında ton ve firma sayısı için kaynaklı bir resmî tablo bulunmadı.

Soru listesine dön

Gri dökme demir EN 1561:2023'te nasıl sınıflandırılır?

EN 1561:2023, kum kalıpta ya da benzer ısıl davranışlı kalıpta dökülen gri dökme demiri iki yoldan sınıflar: çekme dayanımına göre altı sınıf ya da Brinell sertliğine göre altı sınıf. Standart, 29.12.2023'te çekilen EN 1561:2011'in yerine geçti; siparişte ve sertifikada hangi tanımın kullanıldığı açıkça yazılmalıdır.

StandartKonu
EN 1561:2023Gri dökme demir; çekme dayanımına ya da Brinell sertliğine göre altışar sınıf
EN 1560Dökme demir gösterim sistemi: malzeme sembolleri ve numaraları
EN 1559-1Dökümlerde teslim şartları, genel (bakır alaşımları hariç)
Soru listesine dön

Dökümhaneye özel ERP ürünleri hangi döküm kayıtlarını tutar?

Dökümhaneye özel ERP'ler döküm numarası, metal reçetesi, model ve kalite kaydını öne çıkarır. Odyssey ERP her döküm için kimyasal ve fiziksel özellikleri, model kullanım sayacını ve inceleme limitini tutar; Fluentis ERP Foundry döküm izlenebilirliği, spektrometre ve PLC entegrasyonu sunar; Uyumsoft Liox ERP'nin döküm sayfası üretim planlama, kalite ve maliyet başlıklarını sayar.

Hangi kaydın hazır geldiği ürüne göre değişir; şarj, kum laboratuvarı ve parça maliyetinin aynı döküm numarasına bağlanıp bağlanmadığı ürün sayfasından ayrıca kontrol edilmelidir.

Soru listesine dön

Dökümhanede kristalin silika için Türkiye'de yönetmelikte sınır değer var mı?

Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'in 04.12.2025 tarihli metninde sınır değer tablosu (Ek-2) yalnız benzen, vinil klorür monomeri ve sert ağaç tozu için değer verir. Kristalin silika bu tabloda yer almaz; bu yüzden dökümhane için bu yönetmelikten bir silika sınırı okunamaz.

Dökümhane faaliyetleri İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nde çok tehlikeli sınıftadır. Kum hazırlama, boşaltma ve temizlemedeki toz maruziyeti için hangi ölçümün yapılacağı ve hangi değerin esas alınacağı iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimiyle belirlenir.

Soru listesine dön
Sorunuz burada yok mu?

Dökümhane ile ilgili sorunuzu yazın

Hesap, kayıt düzeni ya da yazılım sorunuzu iki cümleyle yazın. Mesai saatlerinde en geç bir iş günü içinde dönüyoruz; sık gelen soruları bu sayfaya da ekliyoruz.

  • Yanıt için ücret alınmaz
  • Mevcut ERP'niz yerinde kalır: Logo, Mikro, Netsis
  • Kaynak kod ve veri sizindir

Telefon ya da e-postadan biri yeterli

Size nasıl ve ne zaman dönelim? (isteğe bağlı)

Yazmak yerine konuşmak isterseniz: +90 543 930 12 72

Devamı

Dökümhane için ilgili sayfalar

Sektör yazılımı

Dökümhane ve Metal Döküm yazılımı

Dökümhane yazılımı: şarj hesabı, kimyasal düzeltme, yaş kum, kalıp hattı, fire nedeni, döküm izi ve parça maliyeti. ERP yerinde kalır, talebe göre demo.

Modüller ve örnek ekranlar
Üst sektör soruları

Makine ve metal işleme soruları

Talaşlı imalat, sac işleme, kaynaklı imalat ve makine montajında en çok sorulan standart, mevzuat ve hesap sorularını yanıtladık: EN 1090 imalat sınıfı ve ISO 3834, makine teknik dosyası, sac yerleşim verimi, OEE ve takım çeliği.

8 yanıt

Aynı ailedeki sektörlerin soruları

Her fabrikanın sorduğu sorular

Bu sektörün öne çıktığı iller

Merkezimiz Gaziantep; Türkiye genelinde hizmet veriyoruz. Başka illerde işin çoğu görüntülü görüşmeyle yürür, gerektiğinde yerinde toplantı planlanır.

Hesabı sistem yapsın

Bu hesapları her vardiya elle yapmak yerine kayıttan çıkaralım

Akışınızı sizden dinler, hangi kaydın nerede tutulacağını yazılı çıkarırız. Muhasebe programınız yerinde kalır.

Pan Innovation House

Bizi arayın

Telefonla

+90 543 930 12 72

Telefonumuz her gün açık.

Telefonunuzdan WhatsApp

Telefonunuzun kamerasıyla okutun; sohbet mesajınız hazır olarak açılır.

Sizi biz mi arayalım? Bilgilerinizi bırakın