Kesimhaneyi, fason atölyeyi ve müşteri onayını tek deftere bağlayan Gaziantep tekstil yazılımı
Logo, Mikro veya Netsis'inize dokunmuyoruz. Kesimhaneden Şehitkamil'deki dikim atölyesine giden malı, beden-renk asortisini (bir siparişin beden ve renk kırılımını), numune onayını ve terminleri; WhatsApp ile defterden çıkarıp herkesin aynı ekrandan baktığı bir düzene taşıyoruz. Yazdığımız yazılımın kaynak kodu ve verisi sizde kalır. İlk adım da uzaktan toplantı değil, tezgahın yanında yapılan bir keşiftir.
- Kendi saha araştırmamızda Gaziantep OSB'de 1108 firmayı kayıt altına aldık; bunların 257'si tekstil. Şehrin en kalabalık sanayi kolu bu. Yani komşu fabrikanın yaşadığı sıkıntı büyük ihtimalle sizin de yaşadığınız sıkıntı.
- Aynı araştırmada firmaların ancak yaklaşık yarısının internet sitesi olduğunu gördük. Bu, şehirde dijitalleşme eşiğinin henüz aşılmadığını gösteriyor; sahada üretim hâlâ ağırlıkla kağıt, Excel ve telefonla yürüyor.
- Araştırmadaki firmaların dörtte biri, yani 294'ü kanıtlı biçimde ihracat yapıyor. İhracata çalışan bir konfeksiyoncu için asorti disiplini ve evrak tutarlılığı tercih değil, işin kendisi haline geliyor.
- Alt kırılım tahminimize göre OSB'de otuz civarı iplik firması var. Bu rakam kesin değil, saha verisinden çıkardığımız bir tahmin; ama gösterdiği şey net: iplikten dikime kadar zincirin bütün halkaları aynı şehirde, çoğu zaman yürüme mesafesinde.
- Ölçek dağılımı 236 mikro, 413 küçük, 286 orta, 90 büyük ve 83 çok büyük firma. Gaziantep sanayisi ağırlıkla KOBİ; çoğunda bilgi işlem departmanı yok. Kurulacak yazılımın da kırk kişilik bir işletmenin altından kalkabileceği sadelikte olması gerekiyor.
Fasona giden mal WhatsApp'ta kayboluyorsa
- Kesimden çıkan parça atölyeye gidiyor, kaç adet gitti kaç adet geldi deftere yazılıyor. Ay sonu mutabakatta atölyeci başka rakam söylüyor, sizin defterde başka duruyor; aradaki fark tartışmayla kapanıyor.
- Beden-renk asortisi Excel'de. Müşteri "S bedenden kırk değil altmış olacak" dediğinde tabloyu kimin güncellediği, kesimin güncel tabloyu görüp görmediği belirsiz kalıyor. Hata dikimde değil, koli kapandıktan sonra ortaya çıkıyor.
- Numune yazışması e-postayla ve telefonla yürüyor. Müşteri hangi numuneyi onayladı, kaçıncı revizyon üretime girdi, onay yazılı mı sözlü mü; iş büyüdükçe bu soruların cevabı kayboluyor ve ihtilafta elde belge olmuyor.
- Boyahaneye giden gri kumaşın hangi iplik partisinden geldiği kayıtlı değil. Renk farkı yüzünden mal geri geldiğinde hangi parti, hangi tezgah, hangi reçete sorusuna cevap verilemiyor; kök neden yerine suçlu aranıyor.
- Termin takibi patronun kafasında duruyor. Hangi sipariş hangi aşamada, hangi atölyede bekliyor, hangisi gecikecek; öğrenmenin tek yolu telefon açıp sormak. Beş siparişte yürüyen bu yöntem elli siparişte yürümüyor.
- Muhasebe ERP'si cariyi ve faturayı tutuyor ama üretimin içini görmüyor. Fason hakedişi, fire ve ikinci kalite ayrımı ERP'ye ya çok geç giriliyor ya hiç girilmiyor; ERP'deki maliyet gerçek maliyet olmuyor.
- Teklif verirken adet başına maliyet tahminle konuyor. Gerçek kumaş firesi, pastal (kesim serimi) verimi ve fason bedeli ancak sipariş kapandıktan sonra, o da yaklaşık olarak anlaşılıyor. Hangi müşterinin kâr getirdiği net değil.
- İhracat siparişinde koli içi asorti listesi elle yazılıyor. Koli içerik listesi (packing list) ile kolinin içi tutmadığında sorun karşı taraftaki depoda ortaya çıkıyor; oradan düzeltmek hem masraflı hem de müşteri ilişkisini yıpratıyor.
- Sahada tablet yok, kağıt var. Kağıt akşam ofise geliyor, ofis ertesi sabah Excel'e giriyor. Yani patron dünkü üretimi yarın görüyor; müdahale edilecek anı çoktan geçirmiş oluyor.
- Hangi atölyenin hangi işi düzgün yaptığı, hangi müşterinin hangi toleransı kabul ettiği yazılı hiçbir yerde değil, birkaç ustanın kafasında. O kişi ayrıldığında bilgi de onunla birlikte gidiyor.
ERP'nizi yerinde bırakır, görünmeyen kısmı yazarız
Yeni bir muhasebe sistemi kurmuyoruz; muhasebeniz zaten çalışıyor. Bizim ilgilendiğimiz yer, kumaş depoya girdikten sonra koli kapanana kadar geçen ve şu an kağıtta duran bölüm. Aşağıdaki modüllerin hepsini birden almak zorunda değilsiniz; en çok kanayan yerden başlarız.
| Yaklaşımımız | Pratikte ne demek |
|---|---|
| Fason iş emri ve hakediş defteri | Atölyeye çıkan her parti için dijital irsaliye: ne gitti, ne zaman gitti, ne geldi, ne kadar fire çıktı, hakediş ne oldu. Atölyeci kendi telefonundan gelen malı okutup teslim ediyor, siz o anda görüyorsunuz. Ay sonu mutabakat tartışma değil, ekrandan okuma işine dönüşüyor. |
| Beden-renk asorti matrisi | Sipariş, tek bir adet olarak değil beden ve renk kırılımıyla tutulur. Kesim, dikim ve paketleme aynı matrisi görür; müşteri asortiyi değiştirdiğinde revizyon tarihçesiyle birlikte tüm aşamalara yansır. Hangi bedenden ne kadar eksik kaldığı üretim sürerken görünür. |
| Numune ve onay kaydı | Her numune için versiyon, fotoğraf, ölçü tablosu ve müşterinin yazılı onayı tek kartta durur. Üretime hangi versiyonun girdiği kayıt altındadır. Reklamasyon geldiğinde onaylanan numuneyle sevk edilen malı yan yana koyabilirsiniz. |
| Parti izlenebilirliği | İplik veya kumaş girişinden başlayıp boya reçetesi, tezgah, kesim partisi, atölye ve sevkiyat kolisine kadar tek bir parti numarası taşınır. Renk farkı veya kalite şikayetinde geriye doğru yürüyüp hangi halkada ne olduğunu bulursunuz. |
| Sipariş ve termin panosu | Bütün açık siparişler tek ekranda: hangisi hangi aşamada, hangisi nerede bekliyor, hangisi termine yetişmiyor. Gecikme riski oluşan sipariş kendini gösterir; öğrenmek için kimseyi aramanız gerekmez. |
| Saha girişi ve patron ekranı | Ustabaşı sahada telefondan veya ucuz bir tabletten üretim girer, kağıt ofise taşınmaz. Patron tarafında ise sade tek bir ekran: bugün ne üretildi, nerede takıldı, hangi müşterinin işi ne durumda. Rapor istemeye gerek kalmaz. |
Nasıl ilerliyoruz
- 01
Telefonda ön görüşme
Ne ürettiğinizi, kaç fasonla çalıştığınızı, hangi programı kullandığınızı ve en çok neyin canınızı sıktığını konuşuruz. Yarım saat sürer, ücreti yoktur ve sonunda size uygun olmadığımızı düşünürsek bunu açıkça söyleriz.
- 02
Fabrikada saha keşfi
Başpınar'a veya Şehitkamil'e geliriz. Depoyu, kesimhaneyi, dikim hattını ve fason akışını yerinde izleriz; ustabaşıyla, kesimciyle ve muhasebeciyle ayrı ayrı konuşuruz. Çıktısı, sürecinizin nerede koptuğunu gösteren yazılı bir harita olur.
- 03
Kapsam, süre ve sabit teklif
Hangi modülün önce yapılacağını, neyin bu işin dışında kaldığını, süreyi ve bedeli yazılı olarak veririz. Ucu açık danışmanlık faturası çıkarmayız; kapsam değişirse önce konuşur, sonra yazarız.
- 04
İlk modülü canlıya alma
Genelde fason takibiyle başlarız, çünkü sahada en çok emek yiyen yer orasıdır. Modül canlıya alınırken eski defter bir süre paralel yürür; iki kayıt birbirini tutmadan defteri kapatmayız.
- 05
Eğitim, bakım ve büyütme
Atölyeciden ustabaşına kadar herkese kendi kullanacağı kadarını gösteririz. Sonrasında bakım ve destek devam eder, yeni ihtiyaç çıktıkça yazılım genişler. Kaynak kod ve veri sizde durduğu için ileride başka bir ekiple devam etmeniz de mümkündür.
Sık sorulanlar
Logo, Mikro veya Netsis'i değiştirmemiz gerekecek mi?
Hayır. Muhasebe ve finans tarafınız aynen kalır; e-fatura ve cari düzeniniz bozulmaz. Kurduğumuz üretim katmanı, mevcut programınızın veritabanı ya da servisleri üzerinden onunla konuşur. Daha önce bir işletmede Netsis'e hiç dokunmadan yanına yazan bir üretim katmanı kurmuştuk; kurgu bunun benzeridir. Amaç ikinci bir muhasebe kurmak değil, muhasebenin görmediği sahayı ona bağlamak.
Fason atölyelerin bilgisayarı yok, kullanabilirler mi?
Kurgumuz zaten bunun üzerine. Atölyeci tarafında kurulum gerektiren bir program yok; kendi telefonundan açtığı basit bir ekranda gelen partiyi kabul ediyor, çıkanı bildiriyor. Okuma yazma dışında bir beceri istemez. İnternete erişimi zayıf atölyeler için giriş ofisten de yapılabilir; önemli olan kaydın aynı yerde toplanması.
Hazır bir tekstil ERP'si mi alsak, özel yazılım mı yazdırsak?
Cevap işletmeye göre değişir ve peşinen özel yazılım demiyoruz. Süreçleriniz sektörün standardına yakınsa hazır paket daha ucuza çıkabilir. Ancak fason ağırlıklı çalışan, asortisi karışık ve kendine özgü onay akışı olan işletmelerde hazır paketler çoğu zaman Excel'e kaçışla sonuçlanıyor. Saha keşfinden sonra iki seçeneği de maliyetiyle önünüze koyarız.
Gerçekten fabrikaya geliyor musunuz?
Evet, işin temeli bu. Aynı şehirdeyiz; Başpınar'ın beş bölgesine de Şehitkamil'e de gitmek bizim için gün içi bir iş. Uzaktan toplantıyla yazılan üretim yazılımlarının neden sahada tutmadığını gördük, o yüzden keşfi yerinde yapıyoruz.
Ne kadar sürer ve ne kadara mal olur?
Modül sayısına ve mevcut sisteminizin durumuna göre değişir. Bu yüzden işi sabit kapsamlı parçalara bölüyoruz: önce tek bir modül, belirli bir süre, belirli bir bedel. Sonucu görüp devam edip etmeyeceğinize siz karar veriyorsunuz. Fiyatlamanın nasıl kurulduğunu anlatan ayrı bir rehber sayfamız da var.
Şu an kullandığımız programı yazan kişiye ulaşamıyoruz, ne olacak?
Bu Gaziantep'te sık karşılaştığımız bir durum. Elimizde kurulu program ve veritabanı varsa, sistemin ne yaptığını çalışan halinden çıkarabiliyoruz. Daha önce bir kurumsal uygulamanın günlük hesap mantığını tersine mühendislikle çözdük; başka bir sistemde kaynağı bulunamayan veritabanı nesnelerinin çağrı sözleşmesini kanıtıyla çıkardık. O işlerde neyin çıkarılabildiğini olduğu kadar neyin çıkarılamadığını da raporladık; burada da aynısını yaparız.
Verilerimiz ve kaynak kod kimde kalıyor?
Tamamı sizde. Yazdığımız kodun kaynağı, veritabanı ve tüm veri işletmenize aittir; sunucunuzda ya da sizin seçtiğiniz bir ortamda durur. Bize bağımlı kalmanız gerekmez; çalışmaya devam etmemizin sebebi zorunluluk değil memnuniyet olsun isteriz.
İnternet kesilirse üretim durur mu?
Kritik ekranları yerel sunucu üzerinde çalıştırıp bağlantı gelince eşitleyen bir kurgu mümkün. Bunun sizin tesisinizde uygulanabilir olup olmadığına keşif sırasında ağ ve sunucu altyapınıza bakarak karar veririz; önden taahhüt vermeyiz.
Gaziantep'te diğer yazılım başlıkları
Fabrikanıza gelelim, fason akışını birlikte yürüyelim
Kumaş girişinden koli kapanışına kadar süreci yerinde izleyelim; nerede kopuyor, hangi kayıt nerede kayboluyor birlikte görelim. Sonunda elinizde, mevcut programınızı değiştirmeden en çok kanayan yerden başlayan yazılı bir plan olur. İlk görüşmenin yükümlülüğü yoktur.