Detaylı tanım
llms.txt, robots.txt'in AI çağı için yapılan eşdeğeridir. AI motorları (ChatGPT, Claude, Perplexity vb.) markayı taradığında, /llms.txt'i öncelikli okuyup markayı doğru anlatır. İçerik: marka kısa tanımı, kuruluş bilgileri, hizmet alanları, sertifikalar, sık sorulan sorular, önemli sayfaların listesi. Çoklu dil için /llms-en.txt, /llms-de.txt gibi varyantlar yapılır. 2024'te standartlaştı, GEO'nun temel bileşeni.
llms.txt nasıl çalışır?
Dosyanın kendisi özel bir sözdizimi değil, sade bir Markdown belgesidir: en üstte tek bir H1 ile marka adı, hemen altında bir cümlelik özet, sonra H2 başlıkları altında bağlantı listeleri bulunur. Her bağlantının yanına o sayfanın ne anlattığını söyleyen kısa bir açıklama yazılır; asıl değeri taşıyan kısım da budur, çünkü model bağlantıyı açmadan önce hangi sayfanın hangi soruya cevap verdiğini bu satırdan anlar. Dosya kök dizinden, JavaScript çalıştırmaya gerek kalmadan, 200 yanıt kodu ve düz metin içerik tipiyle sunulmalıdır. Daha geniş bir varyant olan llms-full.txt ise bağlantı vermek yerine içeriğin tamamını tek dosyada birleştirir; küçük sitelerde pratiktir, büyük sitelerde ise dosya boyutu hızla kontrolden çıkar.
llms.txt bir izin mekanizması değildir. Hiçbir tarayıcıyı bağlamaz, hiçbir sayfayı korumaz ve erişimi ne açar ne kapatır; tarama izni halen robots.txt ve sunucu tarafı kurallarla yönetilir. Büyük sağlayıcıların bu dosyayı okuduğu yönünde açık bir taahhüt de bulunmuyor, dolayısıyla dosyayı yayımlamak tek başına bir sıralama veya görünürlük vaadi taşımaz. Pratik faydası şudur: marka hakkındaki temel gerçekleri, ticari unvanı, ofis konumlarını, hizmet kapsamını ve iletişim bilgilerini tek ve makinece okunabilir bir yerde toplarsınız. Bir model veya ajan dosyayı çektiğinde bu bilgileri sitenin dağınık sayfalarından çıkarım yaparak değil, sizin yazdığınız haliyle alır. Kazanç, doğruluk ve tutarlılık tarafındadır.
Ölçüm tarafında yapılabilecek şey sunucu erişim kayıtlarını okumaktır: GPTBot, ClaudeBot veya PerplexityBot gibi kullanıcı ajanlarının /llms.txt yolunu isteyip istemediğini burada görürsünüz. Bakım ise asıl kritik konudur, çünkü bu dosya sessizce eskir. Fiyat modeli, adres, hizmet listesi veya yetkili adı değiştiğinde dosya güncellenmezse yanlış bilgi bu kez sizin imzanızla dolaşır. Bu yüzden dosyayı elle değil, site haritasını üreten kaynağın aynısından üretip her yayın akışında yeniden yazdırmak daha güvenlidir. Uzunluğu da sınırlı tutun: yüzlerce bağlantı yerine gerçekten soru cevaplayan az sayıda sayfa daha işe yarar. İçine son güncelleme tarihi yazmak, bilginin yaşını da görünür kılar.
Hangi terimlerle karıştırılıyor?
| Karıştırılan terim | Aradaki fark |
|---|---|
| robots.txt | robots.txt tarayıcıya neyi çekebileceğini söyleyen izin dosyasıdır ve uyulması beklenir; llms.txt yalnızca içeriği tarif eder, hiçbir erişimi açmaz veya kapatmaz, kimseyi de bağlamaz. |
| sitemap.xml | Site haritası tüm adreslerin ve güncelleme tarihlerinin makine listesidir, açıklama içermez; llms.txt seçilmiş az sayıda sayfayı cümlelerle anlatır ve markayı tanıtır. |
| Yapısal veri (Schema.org) | Yapısal veri sayfanın içine gömülen, resmî şeması ve arama motoru desteği olan etiketlerdir; llms.txt ayrı bir dosyadır, zorunlu bir şeması yoktur ve okunacağı kesin değildir. |
| llms-full.txt | llms-full.txt bağlantı vermek yerine içeriğin tam metnini tek dosyada toplar ve boyutu hızla büyür; llms.txt ise kısa bir yönlendirme haritasıdır, okunması ucuzdur. |
Sık yapılan hatalar
robots.txt'in yerine geçtiğini sanmak
llms.txt erişim izni vermez, engellemez ve kimseyi bağlamaz; yalnızca içeriği tarif eder. Tarayıcıya neyin çekilebileceğini söyleyen dosya halen robots.txt'tir, gerçek koruma ise sunucu tarafı kural ve kimlik doğrulamayla sağlanır. İkisini karıştırmak, kapalı sanılan içeriğin açıkta kalmasına yol açar.
Pazarlama diliyle doldurmak
Slogan ve niteleme sıfatları bu dosyada hiçbir soruyu cevaplamaz. Yerine doğrulanabilir gerçekleri yazın: ticari unvan, kuruluş yılı, şehirler, hizmet kalemleri, çalışma biçimi ve iletişim bilgileri. Ölçüt basittir, bir cümle olası bir soruyu cevaplamıyorsa dosyada yeri yoktur ve yalnızca uzunluk üretir.
Site haritasını olduğu gibi kopyalamak
Yüzlerce bağlantıyı listelemek dosyayı gürültüye çevirir ve önemli sayfaları görünmez yapar. Site haritası zaten tüm adresleri makineye veriyor; llms.txt'in işi seçmek ve açıklamaktır. Otuz kırk sayfayı geçmeyen, her satırında o sayfanın ne anlattığı yazan bir liste daha iyi çalışır.
Yayımlayıp unutmak
Dosya bir kere yazılıp bırakıldığında adres, fiyat modeli veya hizmet kapsamı değiştikçe eskir ve eski bilgi sizin ağzınızdan aktarılmış gibi görünür. Güncellemeyi içerik yayın akışına bağlayın; sürüm tarihini dosyanın içine yazmak, hangi bilginin ne zamandan kaldığını da görünür kılar.
llms.txt ne zaman kritik hâle gelir?
Marka adınız başka firmalarla karışıyorsa, birden fazla şehirde veya ülkede ofisiniz varsa ya da AI araçları şirketiniz hakkında yanlış hizmet ve konum bilgisi veriyorsa kritik hale gelir. Bu durumda sorunun kaynağı çoğu zaman bilginin sitede hiç bulunmaması değil, dağınık ve çelişkili olmasıdır. Tek bir doğrulanmış özet dosyası, modele çıkarım yapmak yerine okuyacağı bir referans bırakır.
Örnekler
- paninnovation.com/llms.txt — PAN'ın AI brief'i, 100+ satır Markdown.