Demir çelik ve alüminyum üreticileri
Mekanizmanın kapsamındaki ürün gruplarında Avrupa Birliği'ne ihracat yapan işletmeler. Bu gruplarda alıcı talebi en erken ve en somut biçimde ortaya çıkmıştır.
ÖZEL YAZILIM · CBAM VE EMİSYON
CBAM Gömülü Emisyon Hesaplama: Alıcınızın İsteyeceği Veri
Avrupa Birliği'ne ihraç ettiğiniz ürünün gömülü emisyonunu tesis, hat ve parti seviyesinde hesaplayan bir katman kurarız. Üretim, enerji ve hammadde verisini birleştirir; sonucu, alıcınızın kabul edeceği ve doğrulayıcının izini sürebileceği biçimde üretir.
Karbon sınırında düzenleme mekanizmasının kesin dönemi 1 Ocak 2026'da başladı. Bu mekanizmada yasal yükümlülük Avrupa Birliği'ndeki ithalatçıdadır; Türkiye'deki üretici yükümlü taraf değil, veri tedarikçisidir. 2026 ithalatına ilişkin ilk beyan ve sertifika teslimi 30 Eylül 2027 tarihinde yapılacaktır. Bu tabloyu doğru kurmak önemlidir, çünkü konuyu bir yasal zorunluluk gibi anlatan yaklaşımlar hem yanlıştır hem gereksiz telaş yaratır.
Yine de sonuç üretici açısından fiilen bağlayıcıdır. Avrupa'daki alıcınız ödeyeceği bedeli hesaplayabilmek için ürün başına gömülü emisyon verisini sizden isteyecek; veremediğiniz durumda varsayılan değerler devreye girer ve bu değerler genellikle gerçek üretim performansınızdan daha kötüdür. Yani veri verememenin bedeli, doğrudan ürününüzün fiyat rekabetine yansır. Bazı alıcılar bu veriyi tedarikçi seçim kriteri haline getirmiş durumdadır.
Hesabın kendisi, muhasebe işi değil üretim mühendisliği işidir. Ürünün gömülü emisyonu; kullanılan yakıt ve elektrik, proses kaynaklı salımlar, satın alınan ara ürünlerin taşıdığı emisyon ve üretim miktarının birlikte değerlendirilmesiyle çıkar. Sistem sınırlarının nerede çizildiği, ortak tesis tüketiminin ürünlere nasıl dağıtıldığı ve hangi verinin ölçüldüğü ile hangisinin varsayıldığı, sonucu doğrudan belirler. Bu yüzden asıl mesele bir rakam üretmek değil, o rakamın nasıl üretildiğini gösterebilmektir.
Kurduğumuz katman bunu yapar: üretim takip verisini, enerji sayaçlarını, yakıt tüketimini ve tedarikçilerden alınan emisyon bilgilerini birleştirir; hesabı tanımlı bir yöntemle yürütür ve her sonucun arkasındaki girdiyi izlenebilir tutar. Doğrulama süreci bağımsız bir doğrulayıcının işidir ve biz o rolü üstlenmeyiz; bizim ürettiğimiz şey, doğrulayıcının önüne konabilecek, kaynağı belli bir veri setidir. Mevzuatın ayrıntılarını ve yöntem tercihlerini uzmanınızla birlikte belirler, sisteme onun kararını yazarız.
Kimler için?
CBAM Gömülü Emisyon Hesaplama ve Raporlama kimler için uygun?
Çimento, gübre ve hidrojen üreticileri
Proses kaynaklı salımların ağırlıklı olduğu üretim yapan tesisler. Bu tesislerde hesap, yalnızca enerji tüketimiyle kurulamaz; proses verisinin de sisteme girmesi gerekir.
Kapsam dışında ama alıcısı veri isteyen üreticiler
Ürünü doğrudan kapsamda olmayan ancak müşterisi kendi hesabı için tedarikçi verisi isteyen fabrikalar. Bu talep, kapsam listesinden bağımsız olarak yayılmaktadır.
Ara ürün alıp işleyen üreticiler
Kendi üretiminde satın alınmış ara ürün kullanan işletmeler. Bu durumda tedarikçiden emisyon verisi toplamak hesabın zorunlu bir parçasıdır ve toplama sürecinin kendisi ayrı bir iştir.
Ne geliştiriyoruz?
CBAM Gömülü Emisyon Hesaplama ve Raporlama kapsamında neler yapıyoruz
| Yetenek | Ne sağlar |
|---|---|
| Üretim, enerji ve yakıt verisinin birleştirilmesi | Üretim miktarları, elektrik ve yakıt tüketimi ile proses verileri aynı zaman ekseninde birleştirilir. Ölçülen veri ile varsayılan veri ayrı işaretlenir; hangi kalemin ölçüme dayandığı sonucun güvenilirliğinin ilk göstergesidir. |
| Sistem sınırı ve tahsis kurallarının tanımlanması | Hangi tesis bölümlerinin hesaba dahil olduğu, ortak tüketimin ürünlere nasıl dağıtılacağı ve yan ürünlerin nasıl ele alınacağı tanımlı kurallar olarak sisteme yazılır. Kurallar koda gömülmez; değiştiğinde geçmiş hesaplar korunur ve hangi hesabın hangi kural sürümüyle yapıldığı kayıtta kalır. |
| Ürün, hat ve parti seviyesinde hesap | Emisyon, tesis toplamında kalmaz; ürün grubuna, hatta ve gerektiğinde partiye kadar iner. Aynı ürünün farklı hatlarda veya farklı dönemlerde farklı sonuç vermesi normaldir ve bu farkın görülmesi iyileştirme için gerekli olan bilgidir. |
| Tedarikçi emisyon verisi toplama | Satın alınan ara ürünler için tedarikçilerden veri toplanması yönetilir: kimden hangi veri istendi, ne zaman geldi, hangi dönemi kapsıyor. Veri gelmeyen kalemler açıkça işaretlenir ve hesapta nasıl ele alındığı görünür kalır. |
| Alıcıya teslim edilecek çıktı | Sonuç, alıcınızın beklediği yapıda ve ürün bazında derlenir. Çıktı yalnızca bir rakam değil, o rakamın dayandığı girdi kalemlerini ve yöntemi de içerir; alıcının sorusu geldiğinde geri dönüp aramak gerekmez. |
| Doğrulama izinin korunması | Her hesabın hangi ham veriden, hangi kural sürümüyle ve hangi tarihte üretildiği saklanır. Bir doğrulayıcı geldiğinde takip edeceği iz hazırdır. Hesabın kendisi kadar bu izin varlığı da sonucu savunulabilir kılan şeydir. |
Teknolojiler
Kullandığımız teknolojiler
- Üretim ve enerji verisi entegrasyonu
- Zaman serisi veri saklama
- Tahsis ve sistem sınırı kural motoru
- Emisyon faktörü kütüphanesi
- Tedarikçi veri toplama akışı
- Ürün ağacı ve parti izlenebilirliği
- Sürümlü hesap kaydı
- Rapor ve dışa aktarım şablonları
- Denetim izi
Süreç
Keşiften canlıya nasıl ilerliyoruz
- 01
1. Kapsam ve veri kaynağı tespiti
Hangi ürünlerin hangi alıcılara gittiğini, alıcının ne istediğini ve bugün hangi verinin ölçüldüğünü çıkarırız. Bu turda çoğu tesiste enerji ve üretim verisinin hesaba yetecek kırılımda olmadığı görülür; kapsam bu gerçeğe göre kurulur.
- 02
2. Ölçüm boşluklarının kapatılması
Eksik ölçüm noktaları ve kayıt kırılımları belirlenir. Enerji tarafı zaten kuruluysa iş kısalır; değilse önce o altyapı kurulur, çünkü emisyon hesabı ölçülmemiş veriyle yapıldığında varsayım yığınına döner.
- 03
3. Yöntem ve kuralların yazılması
Sistem sınırları, tahsis kuralları ve emisyon faktörleri uzmanınızla birlikte belirlenir ve sisteme tanım olarak girilir. Yöntem tercihlerini biz belirlemeyiz; belirlenen yöntemi tekrarlanabilir ve izlenebilir hale getiririz.
- 04
4. Geçmiş dönemle hesaplama ve sınama
Sistem geçmiş bir dönem üzerinde çalıştırılır; sonuçlar, elde varsa önceki hesaplarla ve tesis bilgisiyle karşılaştırılır. Beklenmedik sonuçlar tek tek incelenir; bu aşama genellikle veri kalitesine dair en çok bulguyu üretir.
- 05
5. Düzenli üretim ve teslim düzeni
Hesabın hangi sıklıkla üretileceği, kimin kontrol edeceği ve alıcıya nasıl teslim edileceği belirlenir. Tedarikçi veri toplama takvimi devreye alınır ve sistem ekibe devredilir.
Sıkça sorulan sorular
CBAM Gömülü Emisyon Hesaplama ve Raporlama hakkında merak edilenler
Bu bizim yasal yükümlülüğümüz mü?
Hayır. Mekanizmadaki yasal yükümlülük Avrupa Birliği'ndeki ithalatçıya aittir; siz veri tedarikçisi konumundasınız. Ancak alıcınız bu veriyi sizden isteyecektir ve veremediğiniz durumda varsayılan değerler kullanılır. Bu değerler genellikle gerçek performansınızdan kötü olduğu için sonuç fiyatınıza yansır. Yani zorunluluk hukuki değil, ticaridir; etkisi bakımından farkı azdır.
Danışmanımız hesabı yapıyor, yazılım niye gerekli?
Danışmanınız yöntemi belirler ve hesabı yorumlar; veriyi ise tesis üretir. Elle yapılan hesap tek bir dönem için mümkündür, ancak her dönem tekrar edilmesi gerektiğinde ve alıcı ürün bazında ayrıntı istediğinde sürdürülemez hale gelir. Sistem, aynı yöntemi tekrarlanabilir biçimde çalıştırır ve her sonucun izini saklar.
Doğrulama yapıyor musunuz?
Hayır. Doğrulama bağımsız ve yetkilendirilmiş bir rolün işidir; biz o rolü üstlenmeyiz ve üstlendiğimizi söyleyen bir teklife temkinli yaklaşmanızı öneririz. Bizim yaptığımız iş, doğrulayıcının önüne konabilecek, kaynağı ve yöntemi belli bir veri seti üretmektir.
Enerji ölçümümüz yok, önce ne yapmalıyız?
Önce enerji tarafını kurmak doğru sıradır. Emisyon hesabının çoğu girdisi enerji ve yakıt tüketimidir; bu veri yoksa hesap varsayımlarla dolar ve alıcıya karşı savunulması zorlaşır. Enerji izleme altyapısı kurulduğunda emisyon tarafı büyük ölçüde aynı veriyi kullanır; iki işi ayrı ayrı kurmak gereksiz tekrar olur.
Kapsamda değiliz ama müşterimiz veri istiyor.
Bu giderek yaygınlaşan bir durum ve aynı altyapıyla karşılanır. Müşteriniz kendi hesabı ya da kendi raporlaması için tedarikçi verisi topluyor olabilir. Kapsam listesine bakmadan, alıcınızın talebine bakarak karar vermek pratikte daha doğrudur.
Sonunda elimize ne geçer?
Ürün ve hat bazında gömülü emisyon hesabı; ölçülen ve varsayılan girdilerin ayrı işaretlendiği bir veri seti; tanımlı ve sürümlenmiş hesap kuralları; tedarikçi veri toplama akışı; alıcıya teslim edilecek raporlar ve doğrulayıcının izleyebileceği tam denetim izi. Kaynak kod, hesap kuralları ve üretilen veri seti yüzde yüz sizindir.
İletişim
CBAM Gömülü Emisyon Hesaplama ve Raporlama projenizi konuşalım
30 dakikalık keşif görüşmesinde ihtiyacınızı dinler, özele mi yoksa hazır çözüme mi ihtiyacınız olduğunu dürüstçe söyleriz.
İlgili
İlgili sayfalar ve rehberler
Enerji Yönetimi ve Bildirim Sürdürülebilirlik Raporlama Altyapısı Menşe ve GTİP Kural Motoru Üretim Takip ve MES Alıcı Talebinizi İnceleyelim Teslim sonrası: bakım, destek ve kapasite aboneliği
Sürdürülebilirlik Raporlama Veri Altyapısı
Sürdürülebilirlik raporlarının dayandığı veriyi kaynağından toplayan, denetlenebilir iz bırakacak biçimde saklayan ve tekrar eden raporlama takvimini yöneten bir altyapı kurarız. Raporu imzalayan biz değiliz; raporun dayanağını üretiriz.
Detay →Ürün Güvenliği ve SBOM Yönetimi
Gömülü yazılım içeren makine ve cihaz üreten firmalar için yazılım malzeme listesini üreten, bileşen ve lisans envanterini güncel tutan, bilinen zafiyetleri izleyen ve bildirim ile güncelleme süreçlerini kuran bir düzen kurarız.
Detay →Dijital Ürün Pasaportu Veri Altyapısı
Ürün bazında malzeme içeriği, üretim geçmişi, tedarik zinciri izi ve onarım bilgisinin toplandığı, sürümlendiği ve bir veri taşıyıcı üzerinden yayınlanabildiği bir altyapı kurarız. Tarih belli olduğunda hazır olmanın yolu, veriyi bugünden biriktirmektir.
Detay →Yazılım Devralma ve Kurtarma
Yazılımcısına artık ulaşılamayan, kaynak kodu eksik ya da hiç dokümantasyonu olmayan bir programa bağımlı çalışıyorsanız; o sistemi devralır, nasıl çalıştığını kanıta dayalı olarak çıkarır ve yeniden yaşatılabilir hale getiririz.
Detay →Sistem Performans Mühendisliği
Gün sonu kapanışta kilitlenen, ay sonu raporu bir türlü açılmayan, birkaç kullanıcı aynı anda girdiğinde duran sistemlerin nedenini ölçerek buluruz. Tahminle değil, sorgu planı ve profil verisiyle; önceki ve sonraki durumu aynı düzenekle ölçerek.
Detay →Yazılım Test ve Kalite Otomasyonu
Kritik iş akışlarınızı otomatik testlerle koruruz: kabul kriterlerinin yazılması, uçtan uca senaryolar, regresyon paketi ve sürüm öncesi otomatik koşum. Bir güncellemenin neyi bozduğu, müşteriden değil testten öğrenilir.
Detay →