İhraç ettiğiniz ürünün tercihli menşei kural bazında hesaplayan, tedarikçi menşe beyanlarını ürün ve geçerlilik düzeyinde takip eden ve GTİP kararlarını gerekçesiyle kayıt altına alan bir sistem kurarız. Amaç, menşe iddiasının arkasındaki hesabı istendiği anda gösterebilmektir.
İhracatta menşe, çoğu işletmede bir belge işi gibi görünür: belge düzenlenir, dosyaya konur, iş biter. Oysa menşe bir belge değil bir sonuçtur; belge yalnızca o sonucun beyanıdır. Ürünün tercihli menşei kazanıp kazanmadığı, kullanılan girdilerin nereden geldiğine, üretimde hangi işlemin yapıldığına ve o ürün için anlaşmada tanımlanan kuralın ne istediğine bağlıdır. Bu hesabın yapıldığı yer çoğu fabrikada bir Excel dosyası ya da tecrübeli bir kişinin hafızasıdır.
Sorun, hesabın yapılmamasından çok izlenebilir olmamasından çıkar. Girdi tedarikçisi değişir, aynı ürünün bir partisi yerli bir partisi ithal girdiyle üretilir, kur ve fiyat hareketi katma değer oranını eşiğin altına indirir. Ürün aynı görünür, menşe sonucu değişmiştir. Sonradan kontrol istendiğinde beklenen şey belgenin kendisi değil, o belgenin dayandığı hesaptır: hangi girdi, hangi menşe, hangi değer, hangi kural. Bu zincir kurulmamışsa iddia savunulamaz.
Kurduğumuz sistem bu zinciri ürün reçetesinin üstüne oturtur. Her girdi için menşe ve değer bilgisi tutulur; tedarikçiden alınan menşe beyanları ürün bazında, geçerlilik süresiyle birlikte kaydedilir; ürünün tabi olduğu kural anlaşmaya göre tanımlanır ve hesap makine tarafından yapılır. Sonuç tek bir evet-hayır değildir: kuralın hangi maddesinin sağlandığı, hangi girdinin sonucu belirlediği ve eşiğe ne kadar yaklaşıldığı görünür. Eşiğe yakın ürünler ayrıca işaretlenir, çünkü asıl risk oradadır.
Bu sayfada anlatılan yazılım karar desteği verir; gümrük idaresi karşısındaki sorumluluğun yerine geçmez. Beyanın doğruluğu yükümlü olarak size, sınıflandırma ve beyan işlemleri gümrük müşavirinize aittir; bir tarife pozisyonu konusunda bağlayıcı bir güvence isteniyorsa bunun yolu yazılım değil, gümrük idaresine yapılan bağlayıcı tarife bilgisi başvurusudur. Bizim kurduğumuz katman, bu kararların gerekçesiyle birlikte tek yerde tutulmasını, tekrar eden ürünlerde aynı kararın uygulanmasını ve sonradan sorulduğunda hesabın eksiksiz çıkarılabilmesini sağlar.
Tercihli menşe iddiasıyla ihracat yapan üreticiler. Alıcının gümrükte ödeyeceği vergi bu iddiaya bağlı olduğu için, sonradan kontrol sonucunda çıkan bir sorun doğrudan müşteri ilişkisini ve ticari maliyeti etkiler.
Hammadde ya da ara mamulünün önemli bir kısmını ithal eden tekstil, plastik, makine ve gıda üreticileri. Menşe kazanımı bu işletmelerde otomatik değildir; girdi bileşimi değiştikçe sonuç da değişir ve bunun takibi ürün bazında yapılmak zorundadır.
Yüzlerce varyantla çalışan işletmeler. Menşe hesabının ürün bazında elle yapılması pratikte imkânsız hale geldiğinde, çoğu firma tek bir örnek üzerinden genelleme yapar; risk tam olarak bu genellemede birikir.
İç ekibinde dış ticaret sorumlusu bulunan ama bilgiyi kişiye bağlı yürüten şirketler. Kararların gerekçesiyle kayıt altına alınması, o kişi ayrıldığında kurumsal hafızanın kalmasını sağlar.
| Yetenek | Ne sağlar |
|---|---|
| Ürün reçetesi üzerinden menşe hesabı | Menşe, ürün ağacındaki girdilerin menşei ve değeriyle birlikte hesaplanır. Katma değer eşiği, tarife pozisyonu değişikliği ve özel işlem kuralları ürün bazında tanımlanır; hesap her parti ve her reçete sürümü için yeniden yapılabilir. Sonuç, hangi kuralın hangi veriyle sağlandığını gösteren bir gerekçeyle birlikte üretilir. |
| Tedarikçi menşe beyanı takibi | Tedarikçiden alınan menşe beyanları ürün ve dönem düzeyinde kaydedilir; hangi beyanın hangi girdiyi ve hangi tarih aralığını kapsadığı görünür. Süresi dolan veya kapsamı yetmeyen beyanlar önceden uyarı üretir. Beyan toplama süreci, tedarikçiye giden talep ve hatırlatmalarla birlikte yürütülebilir. |
| Kümülasyon ve anlaşma bazlı kural seti | Farklı anlaşmalar aynı ürün için farklı kural isteyebilir. Kurallar anlaşma bazında tanımlanır ve aynı ürün birden fazla hedef pazar için ayrı ayrı değerlendirilir. Kümülasyon imkânının kullanıldığı durumlarda hangi ülkelerin girdisinin sayıldığı hesapta açıkça görünür. |
| GTİP sınıflandırma karar desteği ve karar arşivi | Ürün özelliklerinden yola çıkarak tarife pozisyonu için aday öneriler ve karşılaştırma sunulur; asıl değerli olan, verilen kararın gerekçesiyle birlikte arşivlenmesidir. Benzer ürün geldiğinde geçmiş karar önce çıkar, böylece aynı ürüne farklı zamanlarda farklı pozisyon yazılması önlenir. Nihai sınıflandırma kararı gümrük müşavirinizindir. |
| Eşik yakınlığı ve risk işaretleme | Menşe kazanımı eşiğe yakın çıkan ürünler ayrıca listelenir. Kur hareketi, tedarikçi değişikliği veya fiyat artışının bu ürünleri eşiğin altına indirip indirmediği periyodik olarak yeniden hesaplanır. Böylece sorun, ihracat gerçekleştikten sonra değil öncesinde görünür. |
| Sonradan kontrole hazır dosya üretimi | Bir gönderi için menşe iddiasının dayanağı tek tuşla derlenir: reçete, girdi menşeleri, tedarikçi beyanları, uygulanan kural ve hesabın adımları. Bu dosya, sonradan kontrol talebine yanıt hazırlarken aranması gereken bilginin toplanmış hali olarak durur. |
Hangi ürünlerin hangi anlaşma kapsamında, hangi pazarlara gittiğini çıkarırız. Menşe iddiasının bugün nasıl kurulduğunu ve kimin karar verdiğini yerinde konuşuruz. Bu haritada genellikle ilk sürpriz, iddianın dayanağının hiçbir yerde yazılı olmadığının görülmesidir.
Menşe hesabı reçete kalitesine bağlıdır. Mevcut ürün ağaçları, girdi maliyetleri ve tedarikçi kayıtları gözden geçirilir; eksik olan yerler işaretlenir. Bu adımda çoğu zaman ERP'deki reçete ile sahadaki gerçek reçete arasındaki fark ortaya çıkar ve bu fark tek başına değerlidir.
Ürün gruplarının tabi olduğu kurallar sisteme yazılır ve dış ticaret sorumlunuz ya da gümrük müşavirinizle birlikte doğrulanır. Kural yazımı hukuki bir yorum işidir; biz yorumu yapmayız, uzmanın verdiği yorumu makine tarafından tekrarlanabilir hale getiririz.
Sistem, geçmişte gerçekleşmiş gönderiler üzerinde çalıştırılır ve sonuçlar o dönem verilen kararlarla karşılaştırılır. Ayrışan her kayıt tek tek incelenir. Bu, hem kural yazımını doğrular hem geçmişte gözden kaçmış olabilecek noktaları görünür kılar.
Hesap, sipariş ve sevkiyat akışının içine yerleşir; menşe sonucu belge hazırlanmadan önce görünür. Tedarikçi beyanı hatırlatmaları ve eşik yakınlığı raporu düzenli çalışır. Kullanan ekibe devir yapılır; kuralların nasıl güncelleneceği yazılı bırakılır.
Gümrük müşaviriniz beyanı hazırlar ve işlemi yürütür; menşein dayandığı üretim verisi ise sizde bulunur. Reçete, girdi menşei, tedarikçi beyanları ve maliyet bilgisi fabrikanın içindedir. Bu sistem müşavirinizin yerine geçmez, ona doğru ve gerekçeli veriyi zamanında verir. Uygulamada en sık yaşanan sorun, müşavirin talep ettiği bilginin fabrikada derlenmesinin günler almasıdır.
Etmez ve eden bir yazılım varsa ona temkinli yaklaşın. Yazılım, tanımladığınız kuralı verinize uygular ve sonucu gerekçesiyle gösterir. Kuralın doğru yorumlanması, verinin doğru girilmiş olması ve beyanın doğruluğu yükümlü olarak size aittir. Bizim sağladığımız şey, sonucun tekrarlanabilir ve savunulabilir olmasıdır.
Hayır. Sistem aday pozisyonlar, karşılaştırma ve geçmiş kararlarınızı önünüze koyar; kararı sizin ekibiniz veya gümrük müşaviriniz verir. Bağlayıcı bir güvence gerekiyorsa bunun yolu gümrük idaresine bağlayıcı tarife bilgisi başvurusudur; yazılım bu başvuruya hazırlık yapmayı kolaylaştırır ama yerini almaz.
Kurulur ama eksiklik doğrudan sonuca yansır. İlk aşamada hangi ürünlerin reçetesinin güvenilir olduğunu ayırırız ve kapsamı oradan başlatırız. Eksik reçetelerin tamamlanması ayrı bir iştir; çoğu fabrikada bu çalışmanın kendisi menşe işinden bağımsız olarak da değer üretir, çünkü maliyet hesabı da aynı veriye dayanır.
Kural seti veri olarak tutulur, koda gömülmez; değişiklik yazılım geliştirmeden güncellenebilir. Değişiklik yapıldığında geçmiş hesaplar korunur, yeni kural yeni tarihten itibaren çalışır ve hangi kararın hangi kural sürümüyle verildiği kayıtta kalır. Mevzuat takibi sizin veya müşavirinizin işidir; sistemin işi değişikliği uygulanabilir hale getirmektir.
Ürün bazında çalışan bir menşe hesabı; tedarikçi beyanlarının geçerlilik takibi; GTİP karar arşivi; eşiğe yakın ürünlerin risk listesi; sonradan kontrol için tek tuşla derlenen dayanak dosyası ve tüm bunların denetim izi. Üretilen her şey, kaynak kod dahil, yüzde yüz sizindir.
30 dakikalık keşif görüşmesinde ihtiyacınızı dinler, özele mi yoksa hazır çözüme mi ihtiyacınız olduğunu dürüstçe söyleriz.
Avrupa Birliği'ne ihraç ettiğiniz ürünün gömülü emisyonunu tesis, hat ve parti seviyesinde hesaplayan bir katman kurarız. Üretim, enerji ve hammadde verisini birleştirir; sonucu, alıcınızın kabul edeceği ve doğrulayıcının izini sürebileceği biçimde üretir.
Detay →Sürdürülebilirlik raporlarının dayandığı veriyi kaynağından toplayan, denetlenebilir iz bırakacak biçimde saklayan ve tekrar eden raporlama takvimini yöneten bir altyapı kurarız. Raporu imzalayan biz değiliz; raporun dayanağını üretiriz.
Detay →Gömülü yazılım içeren makine ve cihaz üreten firmalar için yazılım malzeme listesini üreten, bileşen ve lisans envanterini güncel tutan, bilinen zafiyetleri izleyen ve bildirim ile güncelleme süreçlerini kuran bir düzen kurarız.
Detay →Ürün bazında malzeme içeriği, üretim geçmişi, tedarik zinciri izi ve onarım bilgisinin toplandığı, sürümlendiği ve bir veri taşıyıcı üzerinden yayınlanabildiği bir altyapı kurarız. Tarih belli olduğunda hazır olmanın yolu, veriyi bugünden biriktirmektir.
Detay →Yazılımcısına artık ulaşılamayan, kaynak kodu eksik ya da hiç dokümantasyonu olmayan bir programa bağımlı çalışıyorsanız; o sistemi devralır, nasıl çalıştığını kanıta dayalı olarak çıkarır ve yeniden yaşatılabilir hale getiririz.
Detay →Gün sonu kapanışta kilitlenen, ay sonu raporu bir türlü açılmayan, birkaç kullanıcı aynı anda girdiğinde duran sistemlerin nedenini ölçerek buluruz. Tahminle değil, sorgu planı ve profil verisiyle; önceki ve sonraki durumu aynı düzenekle ölçerek.
Detay →
