Yazılımcıya Ulaşılamıyor: Kaynak Kod ve Veri Nasıl Geri Alınır?
Yazılımcınıza ulaşamıyorsanız önce envanter çıkarın: hesaplar, yedek, kaynak kod, sözleşme. Duruma göre yol haritası ve sözleşme kontrol listesi.
Yazılımcınıza ulaşamıyorsanız ilk iş paniğe kapılmadan elinizde ne olduğunu çıkarmaktır: sunucu ve alan adı hesapları, veritabanı yedeği, kaynak kod, mağaza hesapları ve sözleşme. Kaynak kod ve veri elinizdeyse programı başka bir ekip devralabilir. Kod yoksa genellikle veritabanını ve ekranları esas alarak programı yeniden kurmak gerekir. Kaynak kod üzerindeki hakların kime ait olduğu sözleşmeye bağlıdır; bu hukuki değerlendirmeyi bir avukatla yapın.
Bu yazı, özel yazılımı yıllar önce yazan kişiye ya da firmaya ulaşılamayan işletmeler için sıralı bir kontrol listesi ve karar tablosu sunar.
Önce envanter: elinizde ne var?
| Varlık | Neden önemli | Kim erişiyor? |
|---|---|---|
| Alan adı hesabı | Adres sizin adınıza değilse programa erişiminiz kesilebilir | Kayıt sahibi kim? |
| Sunucu ya da hosting hesabı | Program ve veritabanı burada çalışır | Hesap kimin adına açık? |
| Veritabanı yedeği | Müşteri, stok, sipariş verisinin kendisidir | Son yedek ne zaman, nerede? |
| Kaynak kod | Programı değiştirmenin ya da taşımanın temel şartı | Kod deposu var mı, kimde? |
| Mağaza hesapları (App Store, Google Play) | Mobil uygulama güncellemesi hesap sahibine bağlıdır | Geliştirici hesabı kimin adına? |
| Üçüncü taraf hesapları (SMS, ödeme, e-belge entegratörü, harita) | Anahtarlar ve sözleşmeler çoğu zaman geliştiricinin elindedir | Kim adına, hangi anahtarla? |
| Sözleşme ve teslim belgeleri | Hakların kime ait olduğunu gösterir | Elinizde imzalı nüsha var mı? |
Kaynak kod ve haklar kime ait?
Bilgisayar programları, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda (5846) eser olarak sayılır. Kanunun 52. maddesine göre mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konusu olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır. Bu nedenle yazılımı sizin için geliştirmiş olması, kaynak kod üzerindeki hakların size geçtiği anlamına tek başına gelmez; sonuç sözleşmeye ve somut olaya bağlıdır. Elinizdeki sözleşmeyi bir avukata göstermeden geliştiriciyle yazışma ya da ihtar adımı atmayın. Bu yazı hukuki görüş değildir.
Durumunuza göre yol haritası
| Durum | Ne yapılır | Dikkat |
|---|---|---|
| Kaynak kod ve veritabanı elinizde | Teknik analiz, derleme ve çalıştırma testi, ardından devralma ve bakım | Kodun gerçekten derlendiğini ve güncel sürümle aynı olduğunu doğrulayın |
| Kod yok, program ve veritabanı çalışıyor | Veritabanı yedeklenir, ekranlar ve iş kuralları çıkarılır, program yeniden kurulur | Eski programı yeni sistem hazır olana kadar kapatmayın |
| Program çalışmıyor, veritabanı yedeği var | Önce veri güvenceye alınır, sonra sıfırdan kurulum planlanır | Yedeğin okunabildiğini bir kez geri yükleyerek sınayın |
| Ne kod ne yedek var | Sunucudaki durum incelenir; hosting sağlayıcısından yedek talep edilir | Hesap sahibi olarak başvurmanız gerekir |
Adım adım
- Yedek alın. Erişebildiğiniz veritabanını ve dosyaları hemen farklı bir yere kopyalayın.
- Hesap sahipliğini sınayın. Alan adı, sunucu, mağaza ve entegrasyon hesaplarının size mi geliştiriciye mi bağlı olduğunu yazın.
- Sözleşmeyi bulun. Teslim, bakım ve haklarla ilgili maddeleri işaretleyin.
- Teknik analiz yaptırın. Kodun varlığı, derlenebilirliği, bağımlılıkları ve dokümantasyon durumu çıkarılır.
- Hukuki adımı avukatla belirleyin. Geliştiriciye yazılı başvuru gerekiyorsa bunu avukat ya da noter yoluyla yürütün.
- Geçiş planı yapın. Eski sistem çalışmaya devam ederken yeni sistem paralel kurulur ve veri doğrulanarak taşınır.
Kişisel veri sorumluluğu
Programın veritabanında müşteri ya da çalışan verisi varsa veri sorumlusu sizsiniz; yedeklerin kimde bulunduğu, erişim yetkileri ve saklama süreleri 6698 sayılı KVKK kapsamında da önemlidir. Yedekleri ve kodu devralan taraf için yazılı erişim ve gizlilik düzeni kurun.
Bir daha yaşamamak için sözleşme kontrol listesi
- Kaynak kodun, veritabanı şemasının ve dokümantasyonun teslimi ve teslim biçimi.
- Hakların hangi kapsamda size devredildiği (hak türü, süre, yer).
- Alan adı, sunucu, mağaza ve entegrasyon hesaplarının sizin adınıza açılması.
- Bakım ve destek kapsamı, dönüş süreleri ve geliştirici ayrılırsa devir koşulları.
- Düzenli yedek ve geri yükleme denemesi.
Ayrıntı için yazılım şartnamesi nasıl hazırlanır ve yazılım bakım ve destek rehberlerine bakabilirsiniz.
Pan Innovation House bu işte nasıl çalışır?
Pan Innovation House, yazılımcısına ulaşılamayan özel programları devralır. Kapsam ve çalışma biçimi yazılım devralma sayfasında anlatılıyor; devralınan sisteme yeni modüller bağlamak için API ve entegrasyon, maliyet çerçevesi için özel yazılım fiyatları rehberi kullanılabilir. Ofisimiz Gaziantep'te ve Londra'dadır; Türkiye genelinde çalışırız. Görüşme talebi için iletişim sayfası açıktır.