Sevkiyatı planlayan, aracı ve güzergâhı belirleyen, taşıyıcı ile navlunu karşılaştıran, e-irsaliyeyi kesen ve teslim kanıtını sahadan toplayan bir katman kurarız. Kendi filonuz varsa yakıt, bakım ve belge maliyeti aynı sistemde birikir; taşıyıcıyla çalışıyorsanız hangi işin kime kaça verildiği kayıt altına alınır.
Çoğu fabrikada sevkiyat, üretimin bittiği yerde başlayan ama hiçbir sistemde tam karşılığı olmayan bir iştir. Sipariş hazır olduğunda birisi telefona sarılır, tanıdık nakliyecileri arar, fiyat sorar, aracı ayarlar. Hangi işin kime kaça verildiği bir Excel dosyasında, bazen yalnızca o kişinin defterinde durur. Araç geldiğinde irsaliye elle yazılır, mal yüklenir ve o andan sonra sevkiyat görünmez olur; müşteri arayıp sorduğunda cevap yine telefonla, şoför aranarak bulunur. Yıl sonunda nakliyeye ne kadar ödendiği sorusunun cevabı muhasebedeki fatura toplamıdır. Hangi müşteriye, hangi güzergâha ve hangi üründe ne kadar taşıma maliyeti bindiğini kimse ayrıştıramaz. Oysa taşıma, çoğu üründe birim maliyetin gözle görülür bir kalemidir ve fiyat verilirken tahminle geçiştirilir.
Bu alanda iki ayrı iş çoğu zaman aynı adla anılır ve karıştırılır. Nakliye yönetimi, yani TMS (Transportation Management System, taşıma yönetim sistemi), taşımanın kendisini yönetir: hangi siparişler aynı araca konsolide edilecek, hangi taşıyıcıya hangi navlunla verilecek, araç ne zaman yüklenecek, mal hangi gün teslim edilecek. Filo yönetimi ise kendi araçlarınızı işletmekle ilgilenir: yakıt tüketimi, bakım ve lastik, muayene ve sigorta tarihleri, sürücü belgeleri ve araç başına maliyet. Kendi aracı olmayan bir firmanın filo yönetimine ihtiyacı yoktur ama TMS'e vardır; kendi filosuyla dağıtım yapan bir firmanın ise ikisine birden ihtiyacı olur. Biz bu iki tarafı tek sistemde kurgular, ancak ayrı ayrı devreye alınabilecek biçimde ayırırız.
Kurduğumuz katman mevcut ERP'nizin yerine geçmez; onun bittiği yerde başlar. Sipariş, stok ve fatura kaydı Logo, Mikro, Netsis veya kullandığınız hangi sistemdeyse orada kalır. TMS katmanı bu siparişleri okur, sevkiyat emrine dönüştürür, araç ve güzergâh planını çıkarır, taşıyıcıya iş atar ve teslimat sonucunu kaynağına geri yazar. Şoför tarafında ise mobil bir ekran vardır: yükleme, teslim, imza, fotoğraf ve teslim edilemedi nedeni oradan girilir. Bu kayıt teslim kanıtı, yani POD (Proof of Delivery) olarak sisteme düşer. Böylece malın teslim edilip edilmediği telefonla değil ekrandan cevaplanır ve tartışmalı teslimatlarda elinizde tarihli, imzalı, fotoğraflı bir kayıt bulunur. Depo içindeki toplama ve paketleme işi bunun dışındadır; TMS kapının dışını yönetir.
Beklentiyi baştan doğru yere koymak gerekir. Rota optimizasyonu bu alanın en çok abartılan başlığıdır: sistem matematiksel olarak iyi bir sıralama üretebilir, ama trafiği, kapıda bekleyen aracı, müşterinin kabul saatlerini ve şoförün sahayı tanımasını tam olarak modelleyemez. Bu yüzden optimizasyonu emir değil öneri olarak kurar; planlayıcının plana müdahale etmesini ve müdahale nedenini kaydetmesini isteriz. İkinci gerçek adres verisidir. Türkiye'de müşteri adreslerinin önemli bir kısmı serbest metin olarak tutulur ve haritada doğru noktaya oturmaz; adres temizliği çoğu projede işin görünmeyen ama en uzun süren kısmıdır. Üçüncüsü sürücü tarafındaki kabuldür: mobil ekranı kullanmayan bir şoför, kurulan sistemi tek başına işlevsiz bırakır.
Kamyon, kamyonet veya panelvanla bayiye, şubeye ve son müşteriye kendi aracıyla mal gönderen firmalar. Bu işletmelerde asıl kayıp araç doluluğunda ve boş dönüşlerde birikir; yakıt, bakım ve belge geçerlilik tarihleri ise çoğu zaman birbirinden habersiz yerlerde takip edilir. Sefer başına maliyetin hesaplanabilmesi ve aracın gün içinde nerede olduğunun görülmesi, bu firmalarda ilk aranan iki şeydir.
Aracı olmayan, her sevkiyat için nakliyeci arayıp fiyat soran işletmeler. Burada kazanç taşıyıcı havuzunun, anlaşmalı güzergâh tarifelerinin ve verilen işlerin kayda geçmesiyle başlar; navlun faturasının verilen fiyata uyup uymadığı ilk kez düzenli olarak kontrol edilebilir hale gelir. Nakliyeci seçimi tek bir kişinin hafızasında kalmaktan çıkar ve fiyat geçmişi kurumda birikir.
Aynı güzergâhları haftada birkaç kez tekrarlayan gıda, ambalaj, yapı malzemesi ve dağıtım firmaları. Tekrar eden güzergâhlarda plan bir şablona bağlanabilir, teslim saatleri ölçülebilir ve gecikmenin hangi durakta oluştuğu görülebilir. Müşteriye verilen teslim sözünün tutulup tutulmadığı, bu firmalarda satışın en sık tartıştığı konudur ve ancak kayıtla çözülür.
Kendi müşterilerine taşıma satan nakliye ve lojistik işletmeleri. Bu firmalarda iş emri, araç ataması, alt yüklenici maliyeti ve müşteriye kesilen fiyat aynı kayıtta buluşmadığında sefer bazlı kârlılık hesaplanamaz. Sistemin ilk somut faydası, hangi müşterinin ve hangi güzergâhın gerçekte kazandırdığının görülmesidir; ikinci faydası müşteriye teslim kanıtını dosya aramadan verebilmektir.
| Yetenek | Ne sağlar |
|---|---|
| Sevkiyat planlama ve yük konsolidasyonu | Hazır siparişler sevkiyat emrine dönüşür; aynı bölgeye giden yükler ağırlık, hacim ve palet kısıtları gözetilerek tek araçta birleştirilir. Planlayıcı araç doluluğunu yüklemeden önce ekranda görür. Acil işler ile bekleyebilir işler ayrıştırılır, böylece yarım dolu araç çıkarma kararı tahminle değil bilerek verilir. Aynı müşteriye giden farklı siparişler tek sevkiyatta toplanır. |
| Güzergâh planı ve teslim sırası | Duraklar harita üzerinde sıralanır, mesafe ve tahmini süre hesaplanır, müşterinin mal kabul saatleri kısıt olarak tanımlanır. Sistem bir sıralama önerir; planlayıcı bunu değiştirebilir ve değişiklik nedeni kaydedilir. Öneriyi zorunlu tutmayız, çünkü sahayı bilen kişi çoğu zaman haklı çıkar. Zamanla hangi önerinin neden değiştirildiği birikince kurallar gerçek sahaya göre düzeltilir. |
| Taşıyıcı, navlun ve tarife yönetimi | Çalışılan nakliyeciler, güzergâh bazlı anlaşmalı tarifeler ve tek seferlik spot fiyat talepleri tek yerde tutulur. Bir sevkiyat için alınan fiyatlar karşılaştırılır, iş atanır ve sonradan gelen navlun faturası verilen fiyatla eşleştirilir. Uyuşmayan tutarlar liste halinde önünüze gelir. Taşıyıcı bazında gecikme, hasar ve iptal geçmişi birikir; fiyat kadar performans da karara girer. |
| İrsaliye, e-irsaliye ve sevk belgeleri | Sevkiyat emrinden irsaliye üretilir; e-irsaliye kullanıyorsanız GİB akışına bağlanır. Araç, şoför ve plaka bilgisi belgeye taşınır. Çoklu teslimatta hangi irsaliyenin hangi durağa ait olduğu kayıtta durur, böylece dönüş evrakı karışmaz. Yurt dışı sevkiyatlarda gereken ek evraklar akışa eklenir ve eksik belgeyle araç çıkışı uyarı üretir. İrsaliye numarası sevkiyat kaydına bağlıdır ve sonradan aranabilir. |
| Sürücü mobil uygulaması ve teslim kanıtı (POD) | Şoför günün duraklarını telefonunda sırayla görür; her durakta teslim, kısmi teslim veya teslim edilemedi nedenini işaretler, imza ve fotoğraf ekler. Uygulama çevrimdışı çalışır ve kapsama alanına girince veriyi gönderir. Teslim kanıtı, yani POD, sipariş kaydına bağlanır ve sonradan aranabilir olur. Tartışmalı teslimatlarda tarih, saat, konum ve imza aynı kayıtta bulunur. |
| Araç takip ve müşteri bilgilendirme | Mevcut GPS veya telematik cihazınız varsa konum verisi sisteme bağlanır; yoksa şoförün mobil uygulaması durum bilgisi üretir. Müşteriye sevkiyatın yola çıktığı ve tahmini varış aralığı bildirilebilir. Bu bildirim, satış ve müşteri hizmetlerine gelen mal nerede kaldı aramalarını doğrudan azaltır. Bilgilendirmenin hangi kanaldan ve hangi müşteriye gideceği ayrı ayrı tanımlanır. |
| Filo maliyeti, yakıt ve belge takibi | Araç başına yakıt, bakım, lastik, sigorta ve onarım kayıtları birikir; muayene, sigorta ve sürücü belgesi geçerlilik tarihleri için önceden hatırlatma çıkar. Kilometre başına ve sefer başına maliyet raporlanır. Böylece kendi aracıyla taşımanın mı yoksa dışarıdan almanın mı ucuz olduğu tahminle değil veriyle tartışılır; araç yenileme kararı da aynı kayda dayanır. |
Sipariş hazır olduktan sonra ne olduğunu adım adım izleriz: kim planlıyor, araç nasıl bulunuyor, irsaliye nerede kesiliyor, teslim nasıl teyit ediliyor. Kendi filo ve dış taşıyıcı payları netleşir. Kapsam bu görüşmede daraltılır; her şeyi aynı anda kurmak yerine en çok acıtan halkadan başlarız.
Araç, şoför, taşıyıcı ve tarife listeleri düzenlenir; müşteri adresleri harita üzerinde doğrulanır ve teslim saatleri kayda geçer. Bu adım çoğu projede beklenenden uzun sürer ve genellikle iki ile dört hafta alır. Adres verisi düzelmeden yapılan hiçbir güzergâh planı güvenilir olmaz; bu yüzden burayı kısa kesmeyi önermiyoruz.
Sevkiyat emri, yük konsolidasyonu, güzergâh önerisi, taşıyıcı atama ve navlun kayıtları devreye alınır. ERP bağlantısı kurulur, irsaliye akışı bağlanır. Planlayıcı bir süre hem eski yöntemle hem sistemle çalışır; iki çıktının farkı tek tek incelenir ve kurallar bu farklara göre düzeltilir. Bu paralel dönem atlanırsa ekip sisteme güvenmez.
Mobil uygulama sınırlı sayıda araçla ve tek bir güzergâhta sahaya çıkar. Şoförlerle birlikte ekran sadeleştirilir; çevrimdışı davranış gerçek kapsama koşullarında denenir. Pilot genellikle üç ile altı hafta sürer ve bu sürenin sonunda teslim kanıtı akışının güvenilir olup olmadığı görülür. Sonuç iyi değilse kapsam genişletilmez.
Kalan araçlar ve güzergâhlar kademeli olarak alınır; navlun mutabakatı, filo maliyeti ve teslim performansı raporları açılır. Ekibe devir yapılır ve hangi durumda ne yapılacağı yazılı bırakılır. Sonrasında bakım kapsamında izleme sürer; süreç veya güzergâhlar değiştikçe kurallar birlikte güncellenir. Yeni araç ve taşıyıcı eklemek sizin ekibinizin yapabileceği bir iş olarak bırakılır.
Düşürebilir, ama önceden bir oran söylemeyiz ve söyleyen teklife temkinli yaklaşmanızı öneririz. Kazanç sizin bugünkü planlamanızın ne kadar iyi olduğuna bağlıdır; deneyimli bir planlayıcının elle kurduğu güzergâhta iyileşme sınırlı kalabilir. Buna karşılık araç doluluğunun, boş dönüşün ve sefer başına maliyetin ilk kez ölçülür hale gelmesi neredeyse her firmada kazanç üretir. Optimizasyonu tek başına bir tasarruf aracı değil, ölçülebilir bir planlama disiplini olarak kurmanızı öneririz.
Evet, hatta bu durumda faydası daha çabuk görünür. Filo yönetimi tarafını hiç açmadan yalnızca taşıma yönetimini kurarız: taşıyıcı havuzu, güzergâh tarifeleri, fiyat sorma ve karşılaştırma, iş atama, teslim takibi ve navlun faturası eşleştirmesi. Çoğu firmada ilk somut sonuç, aynı güzergâh için farklı zamanlarda farklı fiyatlar ödendiğinin görülmesi olur. Kendi aracınızı sonradan aldığınızda filo tarafı aynı sistem üzerine eklenir.
Hayır. Bu katman ERP'nin yerine geçmez, yanında çalışır. Sipariş, stok, cari ve fatura kaydı kullandığınız sistemde kalır; biz sevkiyata dönüşen siparişleri okur, planlama ve saha tarafını yürütür, teslimat sonucunu geri yazarız. API'si olan sistemlere doğrudan bağlanırız; olmayanlarda dosya aktarımı veya veritabanı düzeyinde entegrasyon yöntemlerini keşifte birlikte belirleriz. ERP değişimi gibi büyük bir işe girmeden sevkiyat tarafını tek başına düzeltmek çoğu firmada mümkündür ve daha hızlı sonuç verir.
Bu, projenin en gerçek riskidir ve teknik bir sorun değildir. Bu yüzden sürücü ekranını en aza indiririz: gün içinde en fazla birkaç dokunuş, büyük butonlar, yazı yazma zorunluluğu yok, çevrimdışı çalışma. Pilotu şoförlerle birlikte yürütür, ekranı onların itirazlarına göre sadeleştiririz. Cihaz konusunda ise şirket telefonu ya da kendi telefonuna kurulum, ikisi de mümkündür. Kullanılmayan bir uygulama, kurulmuş sayılmaz.
Hayır, üstlenmez ve bunu açıkça söylüyoruz. Yetki belgesi, U-ETDS bildirim yükümlülüğü, tehlikeli madde (ADR) kuralları, takograf ve sürüş süresi denetimi hukuki sorumluluk taşıyan konulardır ve firmanın kendi yükümlülüğüdür. Yaptığımız iş, bu süreçlerin ihtiyaç duyduğu veriyi düzenli ve dışa aktarılabilir biçimde tutmak, belge geçerlilik tarihleri için hatırlatma üretmektir. Mevzuat yorumu ve denetim karşısındaki sorumluluk bize geçmez; bu alanda konunun uzmanıyla çalışmanız gerekir.
Sevkiyat emri ve yük konsolidasyonu olan bir planlama ekranı; güzergâh önerisi ve teslim sırası; taşıyıcı havuzu, tarifeler ve navlun fatura eşleştirmesi; irsaliye ve e-irsaliye akışı; çevrimdışı çalışan sürücü uygulaması ile imzalı ve fotoğraflı teslim kanıtı; kendi filonuz varsa yakıt, bakım ve belge takibi; sefer ve güzergâh bazlı maliyet raporları. Kaynak kod, dokümantasyon ve biriken sevkiyat verisi dahil her şey size aittir.
30 dakikalık keşif görüşmesinde ihtiyacınızı dinler, özele mi yoksa hazır çözüme mi ihtiyacınız olduğunu dürüstçe söyleriz.
E-ticaret sitesi, pazaryeri, B2B bayi portalı, showroom ve telefonla gelen siparişleri tek havuzda toplarız. Stok her kanala ayrı ayrı değil, tek kaynaktan söz verilir; ayrılan miktar düşer, iptal ve iade geri döner. Amaç aynı ürünü iki kez satmamak ve siparişin nerede olduğunu tek ekrandan görmektir.
Detay →Ürünün tüm özniteliklerini, açıklamalarını ve çeviri metinlerini tek merkezde toplarız; her satış kanalının kendi şablonuna göre zenginleştirilmiş halini oradan üretiriz. Eksik veya kurala aykırı alan, ürün kanala çıkmadan önce yakalanır. Ürün verisi artık kimsenin masaüstündeki dosyasında yaşamaz.
Detay →Fotoğraf, video, katalog ve tasarım dosyalarını tek arşivde toplar; her dosyanın hangi ürüne ait olduğunu, hangi sürümün onaylı olduğunu ve nerede kullanılabileceğini kayıt altına alırız. Kanalların istediği ölçü ve formatlar orijinalden otomatik türetilir; kimse dosya boyutlandırmakla uğraşmaz.
Detay →Mağazanın kasasını, stoğunu, kampanyasını ve vardiya devrini tek sistemde toplarız. Buradaki POS, internet sitesindeki sanal POS değil; tezgâhın üzerindeki gerçek kasadır. Çok şubeli yapılarda fiyat ve kampanya merkezden yönetilir, gün sonu her şubede aynı disiplinle kapanır.
Detay →Üretim planını makine ve hat düzeyinde sıraya çeviririz: kalıp ve ayar süreleri, darboğaz kapasitesi, malzemenin hazır olacağı tarih ve öncelik kuralları birlikte hesaplanır. Sonuç, sahada gerçekten uygulanabilen bir çizelge ve müşteriye verilebilecek savunulabilir bir termin tarihidir.
Detay →Üretim, kalite, bakım ve envanter operasyonlarını ortak bir veri modelinde birleştiririz. Aynı duruş, aynı lot ve aynı vardiya dört ayrı yerde değil tek kayıtta buluşur; vardiya devri yazılı hale gelir ve yönetim tek bir gösterge setine bakar.
Detay →
